Fejhoa

Feijoa sellowiana
Feijoa sellowiana

Fejhoa oprócz egzotycznej nazwy szczyci się także oryginalnymi owocami. Ich smak każdemu przywodzi na myśl co innego. I tak jedni doszukują się w nich słodyczy ananasa, jabłka lub truskawki, podczas gdy inni odczuwają nieco cierpkości podobnej jak u cytryny lub pigwy. Dla wielu osób smak fejhoi stanowi połączenie kilku smaków innych owoców. Jedno jest pewne – to gatunek dla „owocowych odkrywców”  – osób, które lubią nietuzinkowe nowości.

Nazwa

Roślina znana jest pod łacińskim imieniem Feijoa sellowiana lub Acca sellowiana. W Polsce funkcjonuje jako fejhoa sellowa lub akka sellowska (albo akka Sellowa). Należy do rodziny mirtowatych (Myrtaceae). Nazwę rodzajową (Feijoa) nadano roślinie na cześć João da Silva Feijó  – portugalskiego przyrodnika i mineraloga, żyjącego w latach 1760 – 1824. Natomiast nazwa gatunkowa wzięła się od nazwiska niemieckiego botanika Friedricha Sellowa, jednego z pierwszych europejskich naukowców badających Brazylię, który był także zapalonym kolekcjonerem brazylijskiej flory. To właśnie on jako pierwszy zebrał okazy nieznanego w Europie gatunku w południowej Brazylii. Owoc fejhoi przypomina kształtem i budową owoc gujawy, dlatego w mowie potocznej można spotkać  się z nazwami : gujawa ananasowa, brazylijska gujawa lub figowa gujawa.

Występowanie

Fejhoa pochodzi z wyżyn południowej Brazylii, a także ze wschodniego Paragwaju , Urugwaju , północnej Argentyny i Kolumbii. Na południe Europy została sprowadzona w 1890 r., a do Kalifornii około 1900 r. Obecnie jest szeroko uprawiana w sadach i ogrodach w wielu rejonach Ameryki Południowej, ale także we Francji, w Australii, Nowej Zelandii i zachodniej części USA (Kalifornia, Floryda). Można ją spotkać na Krymie, w Gruzji, Azerbejdżanie, Algierii i Wielkiej Brytanii. Fejhoa dobrze rośnie i owocuje w regionach o klimacie podzwrotnikowym, subtropikalnym i  tropikalnym, tam gdzie zimy są chłodne (wytrzymuje do -12 º C), a lato umiarkowane (26-32 º C). Najczęściej jest spotykana w ogrodach przydomowych, ma zatem małe znaczenie w handlu. Jedynie w Nowej Zelandii i w Kalifornii jest uprawiana na większą skalę.

Opis

Fejhoa jest wolno rosnącym, zimozielonym krzewem. Daje się łatwo uformować do postaci małego drzewa z pojedynczym pniem lub żywopłotu. Nie przycinana rozkrzewia się dość mocno, osiąga wysokość 3-4 m (maksymalnie 7 m) i może mieć koronę o podobnej średnicy. Liście – całobrzegie, leżące naprzeciw siebie, są jajowatego bądź eliptycznego kształtu i mają około 5-7 cm długości. Z wierzchu są barwy niebieskawozielonej, a pod spodem srebrzyste. Niezwykłe kwiaty są białe z purpurowym wnętrzem.  Są niewielkie (około 1-2 cm), ale bardzo urokliwe dzięki mięsistym płatkom i pęczkowi szkarłatnych pręcików osadzonych w dnie kwiatowym. Wyrastają w kątach liści pojedynczo lub w małych grupach po 3–5 sztuk. Kielich jest delikatnie omszony. Owoc (typu jagoda) przypomina nieco owoce gujawy. Jest niewielki (2,5-7,5 cm), okrągły lub owalny, pokryty woskową niebiesko-zieloną lub szarozieloną skórką. Zawiera delikatny, aromatyczny miąższ o lekko kremowej barwie, w którym zatopione są drobne nasiona. Owoce są lekkie, ważą przeciętnie od 20 do 100 gramów.

Fejhoa
Fejhoa – kwiat. Zdjęcie zrobione w Palmiarni Gliwickiej.

Zastosowanie

Fejhoa jest uprawiana przede wszystkim jako drzewo owocowe. Owoce najczęściej spożywa się na surowo. Po przekrojeniu na pół można wydrążyć ze środka miąższ i zjeść go łyżeczką. Nasiona są drobne i praktycznie niewyczuwalne. Miąższ konsystencją przypomina trochę gruszkę. Oprócz tego owoce fejhoi przerabia na dżemy, galaretki, soki czy wina, dodaje do ciast i koktajli. Warto wspomnieć, że jadalną częścią rośliny są także płatki kwiatów, które w związku z tym mogą być wykorzystywane np. do dekorowania różnych potraw. Mają delikatnie słodki smak z nutką cynamonu, dlatego stanowią doskonały składnik słodyczy i napojów. W skórce owoców fejhoa znajduje się sporo garbników, dlatego ma ona ostrzejszy smak niż delikatne i smaczne wnętrze. Przeważnie więc nie jest spożywana. Jednak ze względu na obecność w niej wartościowych składników (witamin i minerałów) praktykuje się czasem wykorzystanie owoców w całości, np. do sporządzania dżemów. Owoce są dobrym źródłem łatwo przyswajalnego jodu (100 g zawiera 35 mg tego pierwiastka) i witaminy C. Zawierają też inne cenne dla organizmu składniki : żelazo, cynk, magnez, potas, fosfor, witaminy z grupy B. Ponadto mają wpływ regulujący na pracę przewodu pokarmowego (pektyny, zawarte w miąższu, ma łagodny efekt przeczyszczający a tanina, w którą  bogata jest skórka – zapierający). Olejek eteryczny otrzymywany z owoców leczy stany zapalne skóry. Ponieważ fejhoa gęsto się rozkrzewia bywa wykorzystywana na żywopłoty lub ekrany. W niektórych miejscach rośnie jako roślina ozdobna.

Ciekawostki

Z uwagi na dużą zawartość jodu owoce akki sellowskiej nie są wskazane dla osób cierpiących na nadczynność tarczycy. Nie zaleca się ich także diabetykom (ze względu na wysoką zawartość sacharozy). Owoce fejhoa nie są zbyt trwałe, warto więc wiedzieć jak rozpoznać ich świeżość. Niestety można to ustalić dopiero po otwarciu owocu. Owoc dojrzały jest lekko miękki z przezroczystym miąższem. Miąższ biały, nieprzejrzysty świadczy o niedojrzałości owocu, a  brązowy o zepsuciu.  Okazów fejhoa nie spotkamy w ogrodach w naszym klimacie, ale roślina nadaje się do uprawy w doniczce, a sadzonki mają szansę produkować kwiaty i owoce już po trzech latach. W Nowej Zelandii, w której uprawia się najwięcej drzewek akki, zapylaczami tej rośliny są pszczoły, trzmiele i ptaki (np. kosy).

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.