Glicynia

Glicynia chińska (Wisteria sinensis)

Rośliny z rodzaju Wisteria to niewątpliwie jedne z najpiękniejszych pnączy uprawianych w naszych ogrodach. Warto poświęcić im trochę uwagi i znaleźć dla nich miejsce, aby dzięki starannej pielęgnacji cieszyć się ich olśniewającą urodą. I to przez długie lata, bo glicynie to rośliny długowieczne. Znakiem rozpoznawczym tych pnączy są niesamowite, gęste grona kwiatów. Nie dajmy się jednak zwieść ich subtelnej urodzie, bowiem rośliny te z pewnością nie należą do delikatnych. To wyjątkowo masywne pnącza, osiągające znaczne rozmiary, o ciężkich i ekspansywnych pędach, silnie oplatających wszelkie dostępne podpory.

Nazwa

W obrębie rodzaju glicynia (po łacinie Wisteria) wyróżnia się dziesięć gatunków. Najbardziej znane spośród nich to : glicynia kwiecista, nazywana także glicynią japońską (Wisteria floribunda), glicynia chińska (Wisteria sinensis) i glicynia amerykańska (Wisteria frutescens). Cały rodzaj jest częścią rodziny motylkowatych (Fabaceae). Inna używana w Polsce nazwa glicynii to słodlin. Znacznie częściej jednak posługujemy się spolszczoną wersją nazwy łacińskiej nazywając glicynię wisterią. Początki fachowego nazewnictwa glicynii sięgają drugiej połowy XVIII w., kiedy to Karol Linneusz wymyślił nazwę Glycine frutescens dla gatunku przywiezionego do Europy z Ameryki Północnej. Nieco później, bo na początku wieku XIX inny botanik Thomas Nuttall nazwał ten gatunek : Wisteria speciosa na cześć profesora anatomii o nazwisku Caspar Wistar, żyjącego na przełomie XVIII i XIX w. (z tego powodu w niektórych źródłach możemy się spotkać z wersją nazwy rodzajowej Wistaria i jest to również pisownia poprawna). Wspomniany gatunek został potem przemianowany na Wisteria frutescens i nazwę tą zachował do dziś.

Glicynia chińska – liście

Występowanie

Glicynia chińska (jak sama nazwa wskazuje) występuje w stanie dzikim w środkowej części Chin, natomiast glicynia kwiecista pochodzi z Japonii. Ich naturalne siedliska to głównie wilgotne lasy i zarośla; pnącza te porastają także brzegi wód. Glicynia amerykańska (Wisteria frutescens) ma swoją ojczyznę w południowo – wschodniej części Ameryki Północnej. W europejskich ogrodach dominują gatunki pochodzące z Azji. Chyba najczęściej można spotkać glicynię kwiecistą, która na naszym kontynencie zadebiutowała w uprawie w drugiej połowie XIX w. Glicynia chińska także jest sadzona w Europie (od lat dwudziestych XIX w.), ale zyskała dużą popularność również w Ameryce (w Stanach Zjednoczonych jest obecna od 1816 r.). Ponieważ ma tendencję do ucieczek z upraw i dobrze czuje się w tamtejszych warunkach uznano ją za zagrażającą rodzimej florze i w związku z tym w kilku miejscach za roślinę inwazyjną. W polskich ogrodach uprawia się różne odmiany dwóch gatunków : glicynii chińskiej oraz glicynii kwiecistej. Niekiedy można spotkać także powstałą między nimi hybrydę tzw. glicynię cudowną (Wisteria x formosa).

Opis

Glicynia chińska (Wisteria sinensis) to długowieczne pnącze osiągające wysokość do 15 – 20 m. Posiada silne, drewniejące pędy, które owijają się spiralnie wokół podpór, kierując się przy tym w prawą stronę. W maju, jeszcze przed rozwinięciem się liści, na pędach glicynii chińskiej pojawiają się gęste grona motylkowatych kwiatów liliowej barwy. Długość kwiatostanów sięga 30 cm. Liście tego gatunku są pierzastozłożone, zbudowane z nieparzystej liczby (od 7 do 13) mniejszych, całobrzegich listków. Owoc ma postać spłaszczonego strąka o długości do 15 cm. Początkowo jest zielony, dojrzewając – brązowieje. Wewnątrz kryje nieliczne nasiona. Owoce dojrzewają na jesieni (we wrześniu – październiku) i mogą pozostać na roślinie nawet przez całą zimę.

Glicynia kwiecista (Wisteria floribunda) jest mniejsza. Dorasta do około 8 – 10 m. Wykształca kwiatostany bardziej luźne i dłuższe niż u glicynii chińskiej. Kwitnie już w maju. Wykazuje się większą mrozoodpornością w porównaniu z wyżej opisanym gatunkiem. Liście glicynii kwiecistej są zbudowane z 13 – 19 małych listków, a pędy owijają się wokół podpór w lewą stronę. Kwiaty rozwijają się na przełomie maja i czerwca, wyrastając równocześnie z liśćmi. Owoce mają nieco inny kształt niż te u glicynii chińskiej i zawierają więcej nasion.

Zastosowanie

Glicynie to piękne, ozdobne pnącza. Dekoracyjne są przede wszystkim bujne kwiaty, ale urody nie można odmówić także pierzastym liściom. U starszych egzemplarzy duże wrażenie robią  silne pędy, owijające się ciasno wokół naturalnych bądź sztucznych podpór. W porze jesiennej i zimowej wzrok przyciągają duże strąki glicynii. Wyhodowano szereg odmian ozdobnych o interesujących cechach, przy czym większy ich wybór mamy w przypadku glicynii kwiecistej. Najczęściej spotykamy rośliny o kwiatach jasnofioletowych, liliowo – różowych bądź niebieskich, rzadziej – białych. Wisteria jest krzewem idealnym do obsadzania pergoli, altanek czy ścian budynków (na konstrukcjach metalowych lub drewnianych). Tworzy gęste „żywe ścianki” i zadaszenia o niezwykle urokliwym wyglądzie. Roślina może być także prowadzona w formie krzewu lub drzewka. Należy mieć na uwadze fakt, że glicynia jest rośliną trującą. We wszystkich jej częściach znajduje się glikozyd wisteryna o toksycznym działaniu. Do zatrucia może dojść drogą pokarmową, a jego objawy to : nudności, wymioty, zawroty głowy, biegunka, zaburzenia mowy, boleści w obrębie jamy brzusznej.

Glicynia kwiecista (Wisteria floribunda)

Uprawa glicynii

W przypadku glicynii kluczowy jest wybór odpowiedniego miejsca. Jest to bowiem silnie rozrastające się pnącze (rocznie pędy mogą się wydłużyć nawet o 3 m), które potrzebuje dużo wolnej przestrzeni. Konieczne jest zapewnienie roślinie wytrzymałych podpór, po których będzie mogła się wspinać. Dojrzałe egzemplarze mają masywne, ciężkie pędy, które ciasno oplatają się wokół wszelkich dostępnych dla nich rurek, wsporników, kratek, poręczy, pergoli, słupów a nawet rosnących w pobliżu drzew. Najlepsze będzie stanowisko słoneczne i ciepłe, osłonięte od wiatru. Dla dobrego kwitnienia wskazana jest kilkugodzinna ekspozycja na słońce. Zazwyczaj glicynii wystarcza gleba o średniej żyzności i umiarkowanej wilgotności o obojętnym lub lekko kwaśnym odczynie. Sadząc roślinę warto wzbogacić ziemię w dobrze rozłożony kompost lub obornik, aby zapewnić jej niezbędne składniki odżywcze. Młode rośliny (w okresie do 5 lat od posadzenia) najczęściej nie wymagają przycinania. Ale trzeba im zapewnić większą troskę zimą, mogą bowiem przemarzać. Rośliny kilkuletnie, dobrze zakorzenione, o znaczącym rocznym przyroście należy przycinać co najmniej 2 razy do roku, aby zapanować nad ich intensywnym i nieco chaotycznym wzrostem. Latem (w lipcu) skracamy pędy boczne, co pobudza roślinę o wytwarzania kiści kwiatów, natomiast wczesną wiosną usuwamy martwe i zbędne gałązki. Umiejętne przycinanie da pożądany efekt w postaci obfitego kwitnienia : jeśli utniemy pęd tuż powyżej najwyższego pączka uzyskamy więcej kwiatostanów, a jeśli przytniemy nad drugim pąkiem – kwiatostanów będzie mniej, ale za to będą większe. Cięcie glicynii jest konieczne, bowiem pąki kwiatowe zawiązują się na pędach zeszłorocznych. Decydując się na uprawę tego pnącza musimy się także liczyć z koniecznością walki z licznymi odrostami korzeniowymi…

Ciekawostki

Glicynia, tak jak inne rośliny z rodziny motylkowatych, wchodzi w symbiozę z bakteriami brodawkowymi. Z tego powodu nawożenie jej nawozami azotowymi jest niepotrzebne, a nawet niewskazane. Może ono wywołać bardziej intensywny wzrost glicynii, ograniczając przy tym kwitnienie. Glicynia jest pnączem dla osób cierpliwych, bowiem zakwita dopiero po kilku latach, a przyrost pędów w pierwszych latach po posadzeniu zwykle nie jest imponujący. Późniejszego rozpoczęcia kwitnienia należy się spodziewać w przypadku roślin uzyskanych z nasion, te z sadzonek zakwitają nawet o kilka lat wcześniej. Choć wisterie są trujące, w różnych źródłach można spotkać informacje o tym, że ich kwiaty są jadalne. Warunkiem jest poddanie ich działaniu wysokiej temperatury np. poprzez smażenie, gotowanie itd. W Sierra Madre w Kalifornii rośnie glicynia –olbrzym, uznawana za największą na świecie. Łączną masę jej pędów, liści i kwiatów szacuje się na 250 ton (!).

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.