Hortiterapia

W ostatnich latach hortiterapia zyskuje na znaczeniu jako jeden ze sposobów powrotu do natury – forma ponownego „zjednoczenia” człowieka z przyrodą, która pozwala na odnalezienie wewnętrznej równowagi i spokoju. To nieoceniona pomoc dla wielu osób zmagających się z chorobami, zaburzeniami psychicznymi, nałogami i różnego rodzaju trudnościami emocjonalnymi.

Hortiterapia, czyli leczenie ogrodem

Hortiterapia albo inaczej ogrodoterapia (bądź ogrodolecznictwo) to zgodnie z definicją metoda terapii zajęciowej, w której główną rolę odgrywają rośliny i ich pielęgnacja. Samo słowo hortiterapia pochodzi od łacińskiego wyrazu hortus, oznaczającego ogród. O tym, że już samo przebywanie w ogrodzie może mieć dobroczynny wpływ na ludzki organizm wiedziano od dawna, jednak przez długi czas działanie to było niedoceniane. Dopiero w obecnych czasach możliwość wykorzystania ogrodu w postępowaniu terapeutycznym została usankcjonowana.

Dla kogo ogrodoterapia ?

Hortiterapia, tak jak i inne rodzaje terapii, dedykowana jest osobom z różnego rodzaju problemami – chorobami, zaburzeniami, brakiem pełnej sprawności itp. Metodę stosuje się np. w przypadku osób pogrążonych w depresji, cierpiących na różnego rodzaju zaburzenia psychiczne, ADHD czy autyzm. Ogrodoterapia może być cennym środkiem wspomagającym aktywizację i czynny wypoczynek osób starszych, więźniów, osób uzależnionych, wykluczonych społecznie, zmagających się z różnego typu niepełnosprawnościami. Czynności wykonywane w ogrodzie pomagają pacjentom odzyskać wiarę w sens życia oraz w samego siebie. Pielęgnacja roślin uczy odpowiedzialności i systematyczności. Pacjenci czują, że ich praca jest potrzebna, że przynosi dobre i piękne efekty. Ogród oddziałuje na zmysły człowieka i wciąga go w swój „zaczarowany” świat, a jednocześnie stawia pewne wymagania, mobilizuje do działania i uczy cierpliwości. Hortiterapia może też być cennym elementem rekonwalescencji.

Kto prowadzi terapię ?

Warto wspomnieć, że obecnie niektóre uczelnie wyższe oferują możliwość kształcenia się na kierunku hortiterapia, najczęściej w formie studiów podyplomowych. Terapia ogrodem powinna być prowadzona przez osoby z dobrą znajomością tematu – terapeutów, którzy będą posiadali ugruntowaną wiedzę z zakresu ogrodnictwa, ale także (lub może przede wszystkim) będą dobrymi psychologami i pełnymi empatii ludźmi. W krajach wysoko rozwiniętych ogrodolecznictwo wykorzystuje się m.in. w pracy z dziećmi, rehabilitacji czy resocjalizacji. Zatem osoby podejmujące się pracy w charakterze hortiterapeutów muszą mieć odpowiednie predyspozycje. Trzeba umieć słuchać i być cierpliwym oraz wyrozumiałym, by móc nawiązać właściwe relacje z człowiekiem chorym i przeżywającym różne trudności. Warto też po prostu lubić ogrodnictwo, by innych autentycznie zarażać pasją do tej dziedziny.

Ogród

Profesjonalny ogród służący do prowadzenia hortiterapii nie może być przypadkowy. Powinien być urządzony z myślą o osobach, którym będzie służył. Inaczej będzie wyglądał w przypadku osób niepełnosprawnych ruchowo, które np. potrzebują szerokich alejek i infrastruktury wspomagającej (jak barierki, poręcze), inaczej przygotowany z myślą o osobach starszych, a inaczej o dzieciach. Nie powinny się w nim znajdować żadne gatunki roślin, które są niebezpieczne – trujące, parzące czy kłujące. Przebywanie w ogrodzie i czynności w nim wykonywane powinny być (w miarę możliwości) wyłącznie przyjemnością. Praca fizyczna nie powinna być zbyt ciężka, a zadania zbyt wymagające. Dodatkowo powinny być tak zaplanowane, aby dało się je realizować małymi etapami. Dla pacjentów, którym jest wskazana bierna forma terapii powinny być przygotowane miejsca wypoczynku, w których wygodnie i bez przeszkód będą mogli cieszyć się pięknem ogrodu.

Hortiterapia bierna

W wielu przypadkach już samo podziwianie ogrodu, zachwyt nad jego nieodpartym urokiem, obserwowanie tętniącego życiem i pełnego kolorów miejsca jest wystarczającą formą hortiterapii. Kontemplacja piękna roślin, a zwłaszcza kwiatów może mieć zbawienny wpływ na ludzi znerwicowanych, pogrążonych w żałobie, funkcjonujących w stresie. Ukojenie znajdą w ogrodzie osoby potrzebujące wyciszenia i oderwania od szarej codzienności, pewnego „zatrzymania się” w czasach, gdy cały świat wydaje się dokądś pędzić. Obcowanie z ogrodem pozwala na chwilę zadumy i refleksji, ale także pomaga uwolnić się od natrętnych i dręczących myśli, daje szansę na odnalezienie psychicznej równowagi i odzyskanie spokoju. Piękno ogrodu może być wsparciem dla osób przeżywających trudności – „lekiem” na smutek i przygnębienie. Może pomóc odzyskać wiarę w siebie i dać siłę do zmian w życiu.

Hortiterapia czynna

Jednak dość często okazuje się, że w wielu przypadkach dopiero osobiste zaangażowanie w ogrodnictwo przynosi prawdziwy spokój i powrót do równowagi psychicznej. Zabiegi pielęgnacyjne w ogrodzie wymagają skupienia uwagi i poświęcenia czasu, co powoduje oderwanie od codziennych trosk, ale także bardziej głębokich problemów człowieka i pomaga o nich zapomnieć. W ramach hortiterapii czynnej pacjenci uczestniczą w wykonywaniu różnych prac w ogrodzie (przycinaniu, podlewaniu, nawożeniu, walce z chwastami itp.). Mają szansę sprawdzić się w charakterze organizatorów, planując poszczególne etapy pracy czy np. rozmieszczenie roślin w ogrodzie. To oraz późniejsze zbieranie plonów swojej pracy daje radość i satysfakcję, zwiększa pewność siebie i zachęca do dalszego działania.

Podsumowanie

Osoby, których kondycja na to pozwala uczestniczą w życiu ogrodu w sposób czynny. Inni są biernymi obserwatorami czerpiącymi radość ze spotkania z naturą. W obu przypadkach terapia odbywa się w specjalnie przygotowanych ogrodach (dostosowanych np. do potrzeb osób niepełnosprawnych czy seniorów). Ogrodoterapia może być szansą dla alkoholików i narkomanów, którzy podjęli decyzję o walce ze swoimi nałogami. W ogrodzie mogą odnaleźć wewnętrzny spokój oraz zaangażować się w działalność, przynoszącą widoczne i wymierne efekty, co może pomóc im odzyskać wiarę w siebie i odnaleźć wewnętrzny spokój. Regularne, ale prowadzone z umiarem prace w ogrodzie wpływają korzystnie także na zdrowie fizyczne. Zaobserwowano, że u uczestników zajęć obniża się ciśnienie krwi i reguluje rytm serca. O poprawie kondycji i lepszym dotlenieniu organizmu dzięki przebywaniu na świeżym powietrzu nikogo nie trzeba przekonywać. Ponadto kontakt z naturą uspokaja i sprzyja wydzielaniu tzw. hormonów szczęścia (endorfin).

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.