Jaśminowiec

Jaśminowiec wonny
Jaśminowiec wonny

Jaśminowiec – przez wiele osób uparcie nazywany jaśminem, to piękny i efektowny krzew. Jego walory najpełniej widać wiosną, gdy jest dosłownie obsypany delikatnymi, białymi kwiatami. Ich intensywny i słodki zapach urzeka przede wszystkim w porze porannej i wieczornej. Roślina nie ma żadnych specjalnych wymagań i w związku z tym można ją polecić również początkującym ogrodnikom. Jednym z najdłużej obecnych w uprawie gatunków jest jaśminowiec wonny, który doczekał się szeregu interesujących odmian i posłużył do wyhodowania co najmniej kilku hybryd międzygatunkowych.

Nazwa

Rodzaj jaśminowiec (po łacinie Philadelphus) obejmuje około 60 gatunków i jest częścią rodziny hortensjowatych (Hydrangeaceae). Najbardziej znanym przedstawicielem jest rozpowszechniony w uprawie jaśminowiec wonny (Philadelphus coronarius), w Polsce bardzo często mylony z jaśminem (rodzaj Jasminum). Obie rośliny wytwarzają białe, niezwykle wonne kwiaty. Z innych gatunków jaśminowców można u nas spotkać także jaśminowiec omszony (Philadelphus pubescens) oraz jaśminowiec bezwonny (Philadelphus inodorus). Łacińską nazwę rodzajową nadał omawianym roślinom Karol Linneusz w XVIII w. Jak podają niektóre źródła wzięła się ona od greckich słów fílos i adelfós (φίλος i αδελφός) czyli przyjaciel i brat, i oznacza prawdopodobnie „miłość braterską”. Inni badacze uważają, że odnosi się ona do Ptolomeusza Philadelphusa – egipskiego władcy żyjącego w III w. p.n.e. i została wymyślona przez Arystotelesa. W krajach anglojęzycznych jaśminowiec jest często określany jako mock orange (udawana albo pozorna pomarańcza), ponieważ zapach jego kwiatów przypomina zapach wydzielany przez kwiaty drzewka pomarańczowego (chociaż jest słodszy i bardziej wyraźny).

Występowanie

Większość gatunków jaśminowców ma swoją ojczyznę w Ameryce Północnej i Środkowej (zachodnia część Stanów Zjednoczonych, południowe wybrzeże Atlantyku i Meksyk) część pochodzi z północnej Azji i Japonii, a najmniejszą grupę stanowią gatunki rdzennie europejskie (Europa południowo-wschodnia). Dziko rosnący jaśminowiec wonny można spotkać m.in. w Turcji, środkowej i północnej części Włoch oraz w Austrii. Jest to gatunek bardzo szeroko uprawiany. W charakterze rośliny ozdobnej ( współcześnie przede wszystkim w formie mieszańców i odmian hodowlanych) jest sadzony na obszarze niemal całej Europy; ale także w wielu innych miejscach na świecie. W Europie środkowej jest obecny w uprawie od XVI w.

Opis

Jaśminowiec wonny (Philadelphus coronarius) jest rozłożystym krzewem osiągającym wysokość do około 3 m i szerokość 2 m. Gałęzie w młodości są sztywne i wyprostowane, jednak z wiekiem stają się coraz bardziej wiotkie i zaczynają się przewieszać ku ziemi. Na starszych pędach kora ma tendencję do łuszczenia się. Liście mają długość około 4-8 cm. Są ciemnozielone, eliptycznego kształtu, z drobno ząbkowanym brzegiem i zaostrzonymi końcami. Największą ozdobą jaśminowca są kwiaty, które wiosną (pod koniec maja i na początku czerwca) obficie „obsypują” cały krzew. W zależności od odmiany mogą być różnej wielkości (do 3,5 cm średnicy), ale zawsze mają biały kolor z lekko kremowym odcieniem i miseczkowaty kształt. Każdy kwiat jest zbudowany z 4 delikatnych płatków i 4 działek kielicha. Wewnątrz widoczne są liczne żółte pręciki i słupek. Kwiaty są zebrane po kilka sztuk, tworząc luźne kwiatostany. Owocem jest czteroczęściowa kapsułka o długości około 1 cm, zawierająca liczne, drobne, brązowe nasiona.

Kwitnący krzew jaśminowca
Kwitnący krzew jaśminowca

Zastosowanie

Różne gatunki jaśminowców są uprawiane w charakterze roślin ozdobnych w parkach i ogrodach niemal na całym świecie. W Polsce znany jest przede wszystkim jaśminowiec wonny, i to właśnie jego mieszańce i odmiany ozdobne najczęściej spotykamy. Ich atutem są małe wymagania odnośnie nasłonecznienia i gleby. Wspomniany gatunek uprawiano już w starożytności – przede wszystkim doceniając jego niezwykle intensywny zapach. Obecnie dysponujemy licznymi odmianami o innych, dodatkowych walorach m.in. dekoracyjnych liściach (‘Aureus’ o liściach żółtych, ‘Innocence’ o pstrokatych żółto – zielonych blaszkach liściowych) czy efektownych, pełnych kwiatach (np. ‘Snowbelle’). Warto wiedzieć, że nie wszystkie odmiany cechują się jednakową intensywnością zapachu kwiatów, a nawet można spotkać jaśminowce zupełnie bezwonne. Jaśminowiec nadaje się do nasadzeń pojedynczo oraz w grupach, również z innymi gatunkami krzewów. Można go formować i wykorzystać np. do stworzenia żywopłotu. Kwiaty jaśminowca przyciągają owady – motyle i pszczoły.

Delikatne i urzekające kwiaty jaśminowca
Delikatne i urzekające kwiaty jaśminowca

Kilka wskazówek odnośnie uprawy jaśminowca

Jaśminowiec wonny nie ma dużych wymagań odnośnie podłoża. Będzie rósł praktycznie w każdej, zupełnie przeciętnej glebie. Warto jednak zadbać o to, by podłoże było lekko alkaliczne, przepuszczalne i dostatecznie wilgotne – susza naraża bowiem roślinę na ataki szkodników i powoduje więdnięcie liści. Trzeba przy tym unikać gleb ciężkich, w których woda mogłaby zalegać. Należy zapewnić jaśminowcowi dostateczną ilość przestrzeni, pamiętając o tym, że krzew ten rozrasta się tworząc rozłogi. Jeśli nie planujemy oddać mu dużej ilości miejsca, po przekwitnięciu warto nieco go przyciąć. Najlepsze dla jaśminowca będzie stanowisko słoneczne, bowiem duża ilość światła słonecznego przekłada się na najbardziej obfite kwitnienie. Roślina jest w pełni mrozoodporna i nie wymaga osłaniania na zimę.

Ciekawostki

W przypadku jaśminowców ma miejsce pewna zależność : mieszańce i odmiany są zwykle mniej pachnące od podstawowych gatunków. Wyjątkiem jest Philadelphus lemoinei – hybryda między Philadelphus coronarius i Philadelphus microphyllus . Została ona wyhodowana we Francji w latach 80 – tych XIX w. i dała początek całej grupie nowych odmian. Mieszaniec ten odznacza się bardzo silnym, przyjemnym zapachem. Jaśminowiec jest kwiatem-symbolem amerykańskiego stanu Idaho. Uważa się, że jaśminowce są trujące dla kotów. Drewno amerykańskich gatunków jaśminowca (np. Philadelphus lewisii) było wykorzystywane przez rdzennych mieszkańców tego kontynentu do wytwarzania różnych narzędzi i drobnych sprzętów domowych.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.