Krzewuszka

Krzewuszka cudowna (Weigela florida)
Krzewuszka cudowna (Weigela florida)

Piękna i efektowna krzewuszka nie na darmo nosi szczyci się mianem „cudownej”. To krzew który naprawdę warto mieć w swoim ogrodzie. Urocze kwiaty w kształcie dzwoneczków obficie obsypują gałązki krzewuszki, czyniąc z niej jedną z najatrakcyjniejszych roślin w pełni wiosny i na początku lata. W ostatnich czasach popularność tego krzewu znacząco wzrosła, dzięki czemu możemy go podziwiać nie tylko w ogrodach, ale także na miejskich klombach i w parkowych alejach.

Nazwa

Rodzaj krzewuszka (po łac. Weigela) jest częścią rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Nazwa rodzajowa stanowi uhonorowanie niemieckiego lekarza, botanika i chemika (w jednej osobie) Christiana Ehrenfireda von Weigela, który żył w na przełomie XVIII i XIX w. W Polsce dość często posługujemy się spolszczoną wersją nazwy łacińskiej, nazywając krzewuszkę wajgelą bądź wajgelią. Najbardziej znanym przedstawicielem rodzaju jest krzewuszka cudowna (Weigela florida). Łacińska nazwa gatunku może być dla niektórych osób sugestią, że krzewuszka pochodzi z Florydy, jednakże prawdziwym źródłem tego miana jest słowo floridus, które w języku łacińskim oznacza „kwiecisty”. Cały rodzaj Weigela liczy (według różnych klasyfikacji) od 10 do 12 gatunków. Wśród nich oprócz krzewuszki cudownej warto jeszcze wymienić : krzewuszkę japońską (Weigela japonica), krzewuszkę wczesną (Weigela praecox), czy krzewuszkę różnobarwną (Weigela decora). Klasyfikowanie poszczególnych gatunków utrudnia fakt, że dość często krzyżują się one ze sobą. 

Występowanie

Wszystkie gatunki krzewuszki mają swoją ojczyznę na kontynencie azjatyckim, głównie w jego wschodniej części (Chiny, Japonia). Weigela florida pochodzi z północnych Chin, Korei i Japonii. Obecnie większość gatunków krzewuszek jest uprawiana w charakterze roślin ozdobnych w Europie, Azji i Ameryce Północnej. Jako pierwsza do europejskich ogrodów trafiła krzewuszka cudowna, przywieziona w 1845 r. do Anglii przez Roberta Fortune. Inne gatunki zyskały uznanie na świecie nieco później – większość znalazła się w uprawie (poza ojczyzną) w latach 50-tych i 60-tych XIX w. W Polsce spotykamy przede wszystkim krzewuszkę cudowną (głównie w postaci licznych odmian ozdobnych), bowiem odznacza się ona największą mrozoodpornością.

Opis

Najpopularniejsza z krzewuszek – wajgela cudowna jest rozłożystym krzewem, o wysokości dochodzącej do 2 – 3 m. Pędy słabo się rozgałęziają, a po osiągnięciu znacznej długości (czyli głównie u starszych egzemplarzy) mają tendencję do zwieszania się ku ziemi. Na nich skrętolegle wyrastają liście o jasno- bądź ciemnozielonych blaszkach i ząbkowanych brzegach. Pojedynczy liść ma długość do 15 cm, jest wydłużony, eliptycznego lub odwrotnie jajowatego kształtu. W kątach liści wyrastają pojedyncze kwiaty o kształcie, który według jednych przypomina dzwoneczki, według innych – trąbki. W sprzyjających warunkach rośliny kwitną tak obficie, że kwiaty dominują nad liśćmi, okrywając niemal całe gałązki. Każdy kwiat jest zbudowany z 5 płatków, które zrośnięte dołem tworzą koronę lejkowatego lub dzwonkowatego kształtu. W stanie dzikim krzewuszka cudowna wykształca kwiaty barwy różowej. Ozdobą każdego kwiatu są także długie pręciki i słupek. Owoc jest mało interesujący. Stanowi go torebka o grubych ściankach, która pękając uwalnia małe oskrzydlone nasiona.

Krzewuszka cudowna - kwiaty
Krzewuszka cudowna – kwiaty

Zastosowanie

Krzewuszki z racji swojego bardzo dekoracyjnego wyglądu zyskały zastosowanie jako rośliny ozdobne i są chętnie sadzone w parkach i ogrodach oraz na miejskich skwerach i klombach. Szczególną popularnością cieszy się krzewuszka cudowna, która posiada prawie 200 odmian ozdobnych. Odznaczają się one nie tylko pięknymi kwiatami w całej gamie barw : od białej, poprzez bladoróżową aż po czerwoną i intensywnie purpurową, ale także ozdobnymi liśćmi o ciekawym wyglądzie np. jasnym obrzeżeniu czy złocistym wybarwieniu blaszki. Daje to dużą możliwość wyboru i pozwala zadowolić gust nawet najbardziej wybrednych miłośników flory. Godne uwagi odmiany to np. ‘Nana Variegata’ o liściach z kremowo-żółtymi brzegami, ‘Alexandra’ odznaczająca się bordowo-zielonymi lub prawie brązowymi liśćmi, ‘Snowflake’ o białych kwiatach czy ‘Red Prince’ o kwiatach purpurowych. Krzewuszka cudowna dobrze znosi cięcie i po odpowiednim uformowaniu może być wykorzystywana jako luźny żywopłot. Jej zalety to stosunkowo niewielkie wymagania a także duża odporność wobec chorób i szkodników oraz zanieczyszczenia powietrza.

Weigela 'Candida'
Weigela ‚Candida’

Kilka uwag na temat uprawy

– krzewuszka potrzebuje stanowiska nasłonecznionego, ciepłego i osłoniętego od wiatru

– aby mogła pięknie i obficie kwitnąć wymaga bogatego w próchnicę, żyznego podłoża (warto regularnie zasilać rośliny nawozem wieloskładnikowym, a raz na 2-3 lata obornikiem lub kompostem)

– bardzo ważny jest odpowiedni poziom wilgoci w glebie – krzewuszka nie lubi przesuszonej gleby

– krzew warto zabezpieczyć na zimę, zwłaszcza w czasie większych mrozów (uwaga ta dotyczy szczególnie młodych egzemplarzy)

– odpowiednie cięcie jest bardzo pożądane – pozwala nadać roślinie odpowiedni kształt i zagęścić się, ale także wpływa dodatnio na obfitość kwitnienia (ponieważ krzewuszka kwitnie na pędach zeszłorocznych, cięcie należy przeprowadzić już po zakończeniu okresu kwitnienia)

Ciekawostki

W naszych warunkach kwiaty krzewuszki przyciągają owady (np. motyle czy trzmiele), w miejscach o cieplejszym klimacie są atrakcją dla kolibrów. Motyle korzystają z nektaru kwiatowego, ale także zapewniają pokarm swojemu potomstwu, krzewuszka cudowna jest bowiem rośliną żywicielską dla gąsienic kilku gatunków Lepidioptera. Krzewuszka w naszych ogrodach kwitnie w miesiącach maj – czerwiec, ale w sprzyjających warunkach zdarza się, że powtarza kwitnienie na jesieni (choć kwitnie wtedy znacznie mniej obficie).

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.