Metasekwoja

Metasekwoja chińska
Metasekwoja chińska
(Metasequoia glyptostroboides)

Metasekwoja chińska to roślina zupełnie wyjątkowa. Gatunek ten jest bowiem żywą skamieniałością, a zarazem unikatowym roślinnym endemitem. Choć trudno w to uwierzyć, metasekwoje chińskie są obecne na Ziemi od milionów lat, co stanowi dowód na to, iż są to rośliny niezwykle trwałe, stabilne życiowo i odporne na stale zmieniające się na naszej planecie warunki. Przyjrzyjmy się bliżej tym niesamowitym drzewom, które – choć wydają się całkowicie egzotyczne – rosną także w Polsce.

Nazwa

Metasekwoja chińska (po łacinie Metasequoia glyptostroboides) jest jedynym żyjącym obecnie przedstawicielem swojego rodzaju. Należy do rodziny cyprysowatych (Cupressaceae). Nazwę łacińską nadał rodzajowi japoński badacz Shigeru Miki w latach 20 – tych XX w. Człon gatunkowy polskiej nazwy („chińska”) nawiązuje do jedynego miejsca występowania metasekwoi. Roślina została na nowo odkryta w 1941 r. w chińskim lesie i jak do tej pory nie stwierdzono jej obecności w stanie naturalnym w żadnym innym, poza Chinami miejscu. Związek drzew z obszarami o dużej wilgotności (metasekwoje w naturze rosną często w okolicach wód stojących i płynących) oraz nieznajomość prawidłowej nazwy gatunkowej są przyczyną, dla której rośliny bywają niekiedy określane potocznie jako „jodły wodne” lub „modrzewie wodne”.

Metasekwoja - igły na krótkopędach
Metasekwoja – igły na krótkopędach

Występowanie

Długi czas metasekwoja była uważana za wymarłą, a wiedza o niej opierała się wyłącznie na znalezionych skamieniałościach. Ogromnym zaskoczeniem dla botaników było odkrycie żywych egzemplarzy w 1941 r. w Chinach. O sensacyjnym odkryciu pomimo wojennych czasów szybko dowiedział się niemal cały świat, a nasiona metasekwoi trafiły do Europy i Ameryki. W Polsce znalazły się w 1949 r. Uzyskane z nich sadzonki trafiły do kilku ogrodów botanicznych – m.in. w Krakowie, Poznaniu i Powsinie pod Warszawą oraz do Arboretum w Kórniku. Naturalny zasięg gatunku jest obecnie szczątkowy – dziko rosnące egzemplarze można spotkać jedynie na terenie trzech chińskich prowincji : Hubei, Hunan i Syczuan. W naturalnych warunkach ulubionymi siedliskami metasekwoi są miejsca wilgotne czy wręcz podlegające okresowemu zalewaniu (np. brzegi wód), widne lasy i polany leśne.  Obecnie roślina ze względu na swoje walory dekoracyjne jest chętnie uprawiana w wielu miejscach na świecie, również w postaci licznych odmian ozdobnych.

Opis

Metasekwoja chińska to drzewo, które cechuje się szybkim tempem wzrostu i w dojrzałym wieku osiąga imponujące rozmiary. Jej wysokość w naturalnych warunkach może dochodzić do 35 m. Gruby pień pokryty jest gładką, rdzawo-brązową korą, która ma tendencje do łuszczenia się, dzięki czemu stanowi dodatkowy element dekoracyjny tej niezwykłej rośliny. Metasekwoja posiada zdrewniałe długopędy oraz zielone, jednoroczne krótkopędy. Korona drzewa wykazuje dość luźną budowę, a gałęzie są grube i mogą rosnąć nisko, nawet tuż nad ziemią. Igły są miękkie i delikatne; barwy zielonej, płaskie, równowąskie, długości do 3 cm. Wyrastają w dwóch rzędach na przeciwległych krótkopędach. Jesienią przybierają żółtą lub pomarańczową barwę. Warto wspomnieć, że metasekwoja jest jedną z niewielu roślin iglastych, które zrzucają igły na zimę. Gatunek jest rozdzielnopłciowy, jednopienny. Męskie kwiaty tworzą kwiatostany w formie zwisającej wiechy o długości do 10 cm, a kwiaty żeńskie mają postać małych, zielonych,  stojących szyszeczek. Po zapyleniu (dokonującym się z udziałem wiatru) powstają drobne, płaskie nasiona  zaopatrzone w małe skrzydełka ułatwiające rozsiewanie. Rozwijające się na jesieni właściwe szyszki metasekwoi mają nietypowy wygląd i zwisają z gałązek na długich ogonkach.

Metasekwoja chińska - pień z charakterystyczną kor
Metasekwoja chińska – pień z charakterystyczną korą

Zastosowanie

Nietuzinkowa uroda sprawiła, że gatunek rozpowszechnił się w uprawie jako drzewo ozdobne. Dekoracyjna kora i miękkie, delikatne liście sprawiają, że metasekwoja może być pięknym oryginalnym elementem ogrodu, parku czy np. ozdobą bulwaru. Szczególnie efektownie prezentuje się w jesiennej szacie,  z przebarwionymi na czerwono-brązowo liśćmi o złocistym odcieniu. Udało się wyhodować sporo odmian metasekwoi chińskiej o interesujących cechach. Przykładem mogą być : Goldrush, Spring Cream czy Jack Frost. W Polsce póki co przedstawicieli gatunku można spotkać przede wszystkim w ogrodach botanicznych i arboretach, ale sadzonki metasekwoi są także dostępne w naszych szkółkach i można pokusić się o uprawę własnego drzewa (o ile oczywiście dysponujemy odpowiednią przestrzenią). Uprawa jest prosta, a gatunek mało wymagający. Potrzebuje jedynie żyznego, zasobnego w wilgoć podłoża i słonecznego stanowiska. Wykazuje dużą odporność wobec chorób i szkodników  oraz zanieczyszczenia powietrza, dlatego może się dobrze czuć również środowisku miejskim.

Ciekawostki

W odróżnieniu od modrzewia, igły metasekwoi opadają na zimę razem z krótkopędami. Początkowo gatunek był zaliczany do rodzaju sekwoja (Sequoia). Po odkryciu żywych okazów wyodrębniono nowy rodzaj, który dla odróżnienia zyskał miano metasekwoi. Metasekwoja chińska jest gatunkiem długowiecznym. Badacze oceniają, że najsilniejsze egzemplarze mogły by żyć nawet 2000 lat. Potrzeba jednak dużo czasu, by móc to potwierdzić… Chińczycy uważają metasekwoję za swoje dobro narodowe. Gatunek jest objęty nie tylko ścisłą ochroną prawną, ale także szeroko rozumianą opieką. Mimo to (według danych źródłowych) w 2006 r. całkowita populacja metasekwoi w stanie naturalnym liczyła zaledwie około 120 osobników. Wpływ na stopniowe zmniejszanie się populacji tych drzew mają niewątpliwie postępujące zanieczyszczenie środowiska naturalnego oraz spadek różnorodności gatunkowej i utrata przez chińskie lasy naturalnego charakteru.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.