Plumeria

Plumeria
Plumeria

Plumeria (znana także jako frangipani) to roślina egzotyczna i tajemnicza… W niektórych krajach nieomal magiczna; z ciekawą wymową symboliczną. Ale przede wszystkim urzekająco piękna, dzięki charakterystycznym kwiatom, które w sprzyjających warunkach obficie „obsypują” całe drzewko.

Nazwa

Łacińska (i zarazem polska) nazwa tej rośliny to Plumeria. Znanych jest kilka gatunków m.in. Plumeria alba (plumeria biała) i Plumeria rubra (czyli plumeria czerwona) oraz spora ilość odmian. Roślina należy do rodziny toinowatych (Apocynaceae). Nazwa upamiętnia nazwisko siedemnastowiecznego francuskiego botanika Charlesa Plumiera, który w celach badawczych udał się do Nowego Świata i tam dokonał odkrycia wielu egzotycznych roślin. Druga nazwa: frangipani – odnosi się do włoskiego markiza, który podobno w XVI wieku jako pierwszy wykorzystał esencję kwiatów do produkcji perfum. Niektóre źródła podają jednak, że perfumy były syntetyczne, a ich zapach po prostu zbliżony do woni niedawno odkrytego kwiatu…

Występowanie

Roślina pochodzi z Ameryki Środkowej. Większość gatunków to liściaste krzewy lub małe drzewa. Rośnie dziko w Meksyku, Polinezji, Ameryce Środkowej i na Karaibach, a także na południu Brazylii. Jest też spotykana jako kosmopolityczna roślina ozdobna w wielu innych ciepłych rejonach świata. Plumeria lubi klimat ciepły i wilgotny, dlatego jej uprawa w naszych warunkach jest dosyć trudna, jednak jej piękne okazy można spotkać także w Polsce (głównie w szklarniach ogrodów botanicznych). W ostatnich latach roślina stała się szerzej znana w naszym kraju, dzięki czemu można już kupić nasiona lub sadzonki i spróbować uprawy w doniczce.

Opis

W naturalnych warunkach osiąga wysokość do około 8-10 m i charakteryzuje się rozłożystą koroną o dość dużej średnicy. Pokrojem przypomina więc zielony (okresowo kwitnący) parasol. Na ogół jest mocno rozgałęziona. Różne gatunki różnią się kształtem i rozmieszczeniem liści. Przeważnie są one skórzaste, ciemnozielone, błyszczące lub matowe, dosyć duże, jajowate lub podłużne. Woskowe nieduże kwiaty mają po 5 delikatnie zwiniętych ku sobie płatków koloru białego, kremowego, żółtego, różowego lub czerwonego, albo też (częściej) ich barwa stanowi mieszankę tych kolorów. Wygląd zależy od gatunku i odmiany, ale zawsze kwiaty plumerii zachowują charakterystyczny kształt i mają niezwykły wdzięk.

Kwiaty plumerii - zdjęcie zrobione w Palmiarni Gliwickiej
Kwiaty plumerii – zdjęcie zrobione w Palmiarni Gliwickiej

Skomplikowana symbolika, czyli zapach wampirów

Plumeria rubra jest kwiatem narodowym Nikaragui, gdzie znana jest pod lokalną nazwą „sacuanjoche”, a Plumeria alba jest narodowym kwiatem Laosu, gdzie nosi nazwę „champa”. W niektórych krajach frangipani uważa się za kwiat zakochanych. Podarunek z jej kwiatów dany bliskiej osobie oznacza wyznanie miłości i obietnicę wierności. Stąd zastosowanie (głównie białych) frangipani w dekoracjach i bukietach ślubnych. W kulturze polinezyjskiej kwiaty noszone przy włosach przez kobiety, mogą wskazywać ich status . Jeśli kwiat znajduje się na prawym uchu, wówczas jest to sygnał, że kobieta poszukuje partnera do związku; jeśli na lewym – oznacza, że jest już „zajęta”. Z kolei w państwach azjatyckich, np. w Bangladeszu kwiat plumerii wiąże się z pogrzebami i śmiercią. Na Filipinach i w Indonezji roślina kojarzy się z duchami i jest powszechnie sadzona na cmentarzach. Przy czym Filipińczycy traktują frangipani również jako rośliny ozdobne przy domach, w parkach, na obrzeżach parkingów itp. Balijscy Hindusi używają kwiatów w swoich ofiarach w świątyni. W Malezji zapach plumerii kojarzy się z pontianakiem, czyli żeńskim wampirycznym duchem kobiety, która zmarła w trakcie ciąży. W niektórych źródłach można zatem przeczytać, że zapach frangipani zwiastuje zbliżającego się wampira… Jak widać roślina ta obok pięknej, miłosnej symboliki ma także zdecydowanie „mroczne” inklinacje. Prócz tego jest symbolem życia wiecznego i nieśmiertelności (można ją spotkać w pobliżu świątyń w Indiach) co łatwo wytłumaczyć biorąc pod uwagę niezwykłą trwałość jej kwiatów. Według kilku źródeł ulegają one spaleniu dopiero w 300 stopniach Celsjusza (!).

Zastosowanie

Frangipani to przede wszystkim piękne drzewko o efektownych kwiatach. Walory dekoracyjne tej rośliny zostały docenione w wielu krajach, głównie o ciepłym klimacie, jakkolwiek zainteresowanie nią sięga znacznie dalej i daje nadzieję na rozprzestrzenienie się jej uprawy w innych rejonach, również w Polsce. Jednym z najbardziej znanych zastosowań dla Plumerii jest tradycja lei – czyli zwyczaj sporządzania naszyjników z kwiatów dla uczczenia ważnych wydarzeń, takich jak ślub, urodziny czy rocznice. Z tego powodu bywa też ona nazywana „kwiatem lei” . Mieszkańcy tropikalnych wysp Pacyfiku, takich jak Tahiti, Fidżi, Hawaje, Tonga i Wyspy Cooka zwyczajowo zawieszają je na szyjach turystów przyjeżdżających na wypoczynek. Oczywiście nie wszystkich – obecnie jest to raczej dodatkowa usługa rajskich hoteli, za którą trzeba zapłacić. Można sobie kupić naszyjnik samemu, ale to już nieco wbrew tradycji lei, w którą wpisane jest obdarowywanie… Intensywny zapach kwiatów jest uważany za afrodyzjak. Esencja znalazła szerokie zastosowanie w perfumiarstwie i jest wykorzystywana przez licznych kreatorów wód toaletowych i perfum, jak również nadaje piękny zapach innym kosmetykom. Jest też składnikiem indyjskich kadzidełek, często wraz z innymi aromatycznymi surowcami, takimi jak drzewo sandałowe, wanilia czy kwiaty geranium.

Ciekawostki

Plumeria jest znaną botaniczną oszustką… Intensywny zapach jej kwiatów można poczuć głównie w nocy. Jest to świetny wabik na ćmy, które skuszone przylatują na „ucztę”. Jednak spotyka je rozczarowanie, bowiem kwiaty frangipani nie zawierają nektaru… Owady poszukując przysmaku, przelatują od kwiatu do kwiatu i dokonują mimowolnie zapylenia, a roślina nie zadaje sobie trudu by je wyżywić. Prawdopodobnie w procesie zapylania mają też swój udział nietoperze.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.