Śnieguliczka

Śnieguliczka biała (Symphoricapros albus)

Śnieguliczki to popularne krzewy ozdobne. W Polsce najczęściej mamy do czynienia ze śnieguliczką białą. Ten uroczy i mało wymagający krzew jest chętnie sadzony na miejskich skwerach i zieleńcach, a jego główną ozdobą są drobne owoce, przypominające perły. Są one szczególnie widoczne późną jesienią i w zimie, wtedy bowiem upiększają bezlistne gałązki. Wielu z nas roślina kojarzy się także z dziecięcymi zabawami – trzaskiem rozdeptywanych kulek i bitwami na twarde owoce.

Nazwa

Do rodzaju śnieguliczka (po łacinie Symphoricapros) należy kilkanaście gatunków. U nas największą popularność zdobyła śnieguliczka biała – inaczej śnieguliczka białojagodowa (Symphoricapros albus). W uprawie spotkać można także śnieguliczkę koralową (Symphoricapros orbiculatus) oraz śnieguliczkę Chenaulta (Symphoricapros x chenaultii) i śnieguliczkę Doorenbosa (Symphoricapros x doorenbosi), które są mieszańcami. Cały rodzaj jest częścią rodziny przewiertniowatych (Caprifoliaceae). Polska nazwa nawiązuje do owoców śnieguliczki białej (w porze zimowej roślina wygląda jakby jej gałązki były oblepione śniegowymi kuleczkami). Łacińska nazwa rodzaju powstała z połączenia starogreckiego słówka sumphoreîn (συμφορεῖν), które można tłumaczyć jako „znieść razem” oraz wyrazu karpos (καρπός) czyli „owoc” i odnosi się do charakterystycznych skupisk owoców. Śnieguliczka biała posiada naturalną odmianę Symphoricapros albus var. laevigatus, którą można spotkać na wybrzeżu Pacyfiku. Roślina ta jest większa i ma bardziej okazałe owoce w porównaniu z formą typową (Symphoricapros albus var. albus) i przez niektórych badaczy jest nawet uznawana za odrębny gatunek (Symphoricapros rivularis).

Śnieguliczka Chenaulta (Symphoricapros x Chenaultii)

Występowanie

Ojczyzną śnieguliczek jest kontynent północnoamerykański. Wyjątek stanowi gatunek Symphoricapros sinensis, który pochodzi z Chin. W naturze śnieguliczki można spotkać w widnych lasach liściastych oraz zaroślach, na skalistych zboczach oraz nad brzegami wód. Kilka gatunków jest uprawianych w charakterze roślin ozdobnych. Najpopularniejszym z nich jest niewątpliwie śnieguliczka biała. Gatunek ten rośnie dziko na terenie Kanady oraz w północnej i zachodniej części Stanów Zjednoczonych. Z Ameryki Północnej trafił do Europy i Azji i jest obecnie chętnie sadzony w parkach i ogrodach. Z uwagi na dużą odporność wobec niekorzystnych warunków środowiskowych (takich jak np. zanieczyszczenia powietrza) śnieguliczka biała stanowi częsty element zieleni miejskiej. Zdarza się także, że ucieka z upraw i dziczeje. Roślina łatwo rozprzestrzenia się dzięki odrostom korzeniowym i tworzy niekiedy gęste zarośla.

Opis

Śnieguliczka biała (Symphoricapros albus) jest krzewem o luźnym pokroju, którego wysokość dochodzi do 1,5 – 2 m. Posiada proste, rozgałęzione i wiotkie pędy, których końce przewieszają się ku ziemi. Liście śnieguliczki są drobne (maksymalnie do 5 cm długości), barwy zielonej z niebieskawym odcieniem, o całobrzegiej, jajowatej lub eliptycznej blaszce. Wierzchnia strona liścia jest gładka, a spodnia delikatnie owłosiona. Liście opadają na zimę. Kwiaty są niepozorne (do 0,5 cm), kształtem przypominają maleńkie dzbanuszki. Wyrastają w kątach liści. Posiadają 4 lub 5 zrośniętych ze sobą działek kielicha oraz 4 lub 5 zrośniętych płatków barwy jasnoróżowej. Zebrane są po kilka – kilkanaście na szczytach pędów. Okres kwitnienia śnieguliczki białej jest bardzo długi – kwiaty rozwijają się od czerwca aż do września. Choć wydają się mało atrakcyjne, przyciągają owady i śnieguliczka biała jest rośliną miododajną. Po zapyleniu powstają kuliste owoce o charakterze pestkowców, o gładkiej, jakby nawoskowanej powierzchni. Ich średnica dochodzi do 1 cm. W miąższu każdego owocu kryją się dwie jajowate pestki długości 2 – 5 mm. Owoce zawiązują się w sierpniu, a dojrzewają we wrześniu – październiku.

Śnieguliczka biała – kwiaty

Zastosowanie

Śnieguliczki znalazły zastosowanie jako krzewy ozdobne. Ich atutem są dekoracyjne owoce, które gęsto oblepiają gałązki i potrafią się utrzymywać na krzewie nawet przez całą zimę. Choć wyglądają kusząco, „jagody” śnieguliczki (tak jak cała roślina) zawierają toksyczne substancje (saponiny, alkaloidy) i nie mogą być spożywane przez ludzi. Objawami zatrucia są wymioty i zawroty głowy. W swoim naturalnym środowisku śnieguliczki są źródłem pokarmu dla wielu zwierząt (np. owiec, niedźwiedzi, bażantów, przepiórek czy małych ssaków). Uprawiane u nas śnieguliczki mają małe wymagania i mogą rosnąć na słabych glebach oraz w miejscach zacienionych, co daje im przewagę nad innymi gatunkami ozdobnymi. Potrafią przetrwać okresową suszę i są mrozoodporne; nie zaszkodzi im także miejskie zanieczyszczenie powietrza. Gałązki śnieguliczki mogą być dodatkiem do wieńców, bukietów i kompozycji kwiatowych (np. dekoracji ustawianych na grobach). Rozwinięty system korzeniowy sprawia, że śnieguliczka biała nadaje się do umacniania terenów podmywanych oraz ulegających erozji. Owoce śnieguliczki pod wpływem nacisku pękają z charakterystycznym trzaskiem. Efekt ten szczególnie podoba się dzieciom, dlatego są one niekiedy używane do dziecięcych zabaw. Zawsze jednak wskazana jest duża ostrożność z uwagi na wspomniane trujące właściwości.

Śnieguliczka biała – owoce

Uprawa śnieguliczki białej

Krzew może rosnąć praktycznie na każdej, nawet ubogiej glebie, ale warto zapewnić mu bardziej korzystne warunki sadząc go w podłożu przepuszczalnym i żyznym o średniej wilgotności. Stanowisko możemy dobrać indywidualnie – śnieguliczka biała będzie dobrze rosnąć zarówno w pełnym słońcu, jak i w miejscu zacienionym (warto jednakże wziąć pod uwagę fakt, iż dostęp do światła sprzyja obfitszemu kwitnięciu i owocowaniu). Rozmnażać można ją z nasion albo sadzonek (uzyskanych z odrostów korzeniowych, bądź ze zdrewniałych pędów). Wiosną (najlepiej przed wypuszczeniem liści) powinno się śnieguliczkę przycinać, aby nadać jej bardziej zwarty pokrój i pożądany kształt. Gatunek nadaje się na żywopłoty, a właściwe cięcie pozwala uniknąć nadmiernego i niekontrolowanego rozrastania się (tworzenia „dzikich” zarośli). Roślina nadaje się na żywopłoty. Jest odporna na choroby i szkodniki. W zasadzie nie wymaga nawożenia, choć oczywiście warto ją zasilać, aby cieszyć się większą ilością kwiatów i owoców.

Ciekawostki

Obecne w naszych ogrodach śnieguliczki o barwnych (czerwonych i różowych) owocach to mieszańce. W ich uzyskaniu duże zasługi miał ogrodnik z Holandii – Simon Gotfried Albert Doorenbos, dlatego nazwa jednej z hybryd stanowi hołd dla tego hodowcy (śnieguliczka Doorenbosa – Symphoricapros x doorenbosi). Rdzenni mieszkańcy Ameryki stosowali śnieguliczkę białą w ziołolecznictwie. Jej roztarte owoce służyły do wcierania w skórę w przypadku zmian chorobowych (różnego typu wysypek, brodawek czy zranień). Używali także jej gałązek do wytwarzania zatrutych strzał.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.