Tamaryszek

Tamaryszki odznaczają się wdziękiem i lekkością, dzięki którym wnoszą do ogrodu niepowtarzalną świeżość. Ich znakiem rozpoznawczym są maleńkie kwiaty, gęsto skupione w gronach, które nadają tym krzewom eteryczny i nieco słodki wygląd. Jednak nie należy dać się zwieść ich delikatnej urodzie. Tamaryszki należą bowiem do silnych i ekspansywnych roślin. Warto wiedzieć, że większość gatunków jest bardzo wytrzymała i świetnie przystosowana do różnych, także niekorzystnych warunków środowiskowych.

Nazwa

Rodzaj tamaryszek (łac. Tamarix) liczy około 50 – 60 gatunków i jest częścią rodziny tamaryszkowatych (Tamaricaceae). Łacińska nazwa rodzajowa wzięła się prawdopodobnie od rzeki Tamaris, płynącej w Hiszpanii. Najbardziej znanymi przedstawicielami tego rodzaju są : tamaryszek chiński (Tamarix chinensis Lour.), tamaryszek francuski (Tamarix gallica L.), a także gatunki znane pod dwiema nazwami tj. tamaryszek czteropręcikowy (Tamarix tetrandra Pall. ex M.Bieb.) czyli tamaryszek drobnokwiatowy (Tamarix parviflora) i tamaryszek pięciopręcikowy (Tamarix pentandra), nazywany także tamaryszkiem rozłogowym (Tamarix ramosissima). W krajach anglojęzycznych (głównie w USA) tamaryszek jest określany mianem cedru solnego (salt cedar). Nazwa  ta obejmuje kilka podobnych do siebie gatunków i nawiązuje do specyficznych gruczołów w liściach, które służą wydalaniu nadmiaru soli pochodzącej z wody gruntowej pobranej przez korzenie.

Występowanie

Zakres występowania roślin z rodzaju Tamarix obejmuje strefę podzwrotnikową i umiarkowaną. Ich pierwotnym, naturalnym siedliskiem są obszary przybrzeżne wokół rzek, strumieni, jezior, czy innych zbiorników wodnych, jednak ze względu na dużą wytrzymałość środowiskową często można je spotkać także na mało urodzajnych stepach, półpustyniach a nawet na pustyni. Zarazem większość gatunków jest mrozoodporna. Na naturalnych stanowiskach występują na obszarze ciągnącym się od Europy Zachodniej, poprzez basen Morza Śródziemnego wraz z Afryką Północną, aż do północno-wschodnich Chin, Indii i Japonii.  Z Europy tamaryszek pięciopręcikowy trafił do Ameryki Północnej na początku XIX w. (w Nowym Jorku był znany już w 1823 r.). Początkowo został posadzony w kilku ogrodach wzdłuż wschodniego wybrzeża; potem rozprzestrzenił się na południowo-zachodnią część Stanów Zjednoczonych oraz tereny Teksasu i Meksyku. Obecnie w wielu częściach USA gatunek ten (oraz kilka innych gatunków tamaryszku) jest uznawany za roślinę inwazyjną. Tamaryszek drobnokwiatowy pochodzi z południowej Europy i Azji Mniejszej (tereny od Jugosławii do Turcji), a tamaryszek pięciopręcikowy wywodzi się z obszarów od Ukrainy i Iraku na wschodzie przez Chiny i Tybet aż do Korei. Tamarix chinensis pochodzi z Mongolii, Chin i Japonii. Tamaryszki są chętnie uprawiane w wielu częściach świata jako rośliny mało wymagające, odporne na zanieczyszczenia i niekorzystne warunki środowiskowe. Są popularnymi krzewami ozdobnymi w Europie, Australii i Azji.

Tamaryszek - gałązka z kwiatami
Tamaryszek – gałązka z kwiatami

Opis

Tamaryszki mają formę krzewów lub niewielkich drzew (większość osiąga od 2 do 5 m wysokości) i dość luźny pokrój. Cechują się pokaźnym systemem korzeniowym. Zwykle wykształcają krótki pień i wiele dość cienkich, wiotkich i wyginających się łukowato gałązek. Kora u młodych gałęzi jest gładka i czerwonobrązowa, u starszych szaro-brązowa, prążkowana i pokryta bruzdami. Liście są drobne (1,5 do 3,5 mm), lancetowatego kształtu. Układają się dachówkowato na powierzchni pędów i nie posiadają ogonków. Różnice między gatunkami są niewielkie i dotyczą głównie wielkości oraz budowy kwiatów, czy wyglądu liści. Kwiaty są drobne, obupłciowe, zwykle w różnych odcieniach koloru różowego, gęsto skupione w grona. Owocem jest kapsułka zawierająca liczne drobne ziarna. Rośliny produkują tysiące maleńkich (około 1 mm średnicy) nasion, z których każde jest zaopatrzone w kępkę włosów, pomagającą w ich roznoszeniu przez wiatr. Tamaryszek drobnokwiatowy posiada malutkie (z płatkami 1-2 mm długości), ale bardzo liczne kwiaty różowego koloru, które gęsto „oblepiają” gałązki. Ma także listki w kształcie igiełek. Kwitnie bardzo wcześnie, bo już na przełomie kwietnia i maja. Tamaryszek francuski (Tamarix gallica) jest wyższy i posiada nieco bardziej skupioną formę. Ma też większe listki (od opisanego poprzednio gatunku). Tamaryszek pięciopręcikowy cechują natomiast nieco bardziej okazałe kwiaty, zebrane w większe grona. Jego kwitnienie ma miejsce w lecie.

Tamaryszek - krzew
Tamaryszek – młody krzew

Zastosowanie

Tamaryszki w okresie kwitnienia prezentują się niezwykle urokliwie. Małe listki nie są w stanie zakryć gęsto ułożonych kwiatów, dzięki czemu z daleka krzewy wyglądają jak różowe, puszyste chmurki. Ażurowa budowa korony przydaje całemu wizerunkowi lekkości i zwiewności. Małe wymagania, a przy tym wysoka odporność na warunki środowiska i szkodniki sprawiają, że tamaryszki są chętnie uprawiane w charakterze roślin ozdobnych w wielu krajach świata. Często sadzi się je w miejskich parkach i na skwerach, ponieważ dobrze znoszą zasolenie gleby i zanieczyszczenie powietrza atmosferycznego. W Polsce spotykamy w uprawie trzy gatunki tamaryszków tj. tamaryszek drobnokwiatowy, tamaryszek pięciopręcikowy i tamaryszek francuski. Rośliny te preferują stanowiska słoneczne oraz lekkie, piaszczyste gleby.

Ciekawostki

O tamaryszku jest mowa w Biblii (m. in. w Księdze Rodzaju) oraz w Koranie. Rośliny z tego rodzaju odznaczają się wysoką tolerancją dla stężenia soli w glebie. Tamaryszek posiada specjalne gruczoły na liściach, w których sól jest gromadzona, a następnie wydalana na powierzchnię liścia. Ponieważ większość gatunków gubi liście na zimę, sole te gromadzą się w powierzchniowej warstwie gleby. Daje to tamaryszkom przewagę nad innymi roślinami i pozwala na zasiedlanie środowisk zasolonych np. brzegów mórz czy obszarów na których gleba jest zanieczyszczona. Naturalnym wrogiem tamaryszków jest owad z gatunku Diorhabda elongata, nazywany śródziemnomorskim chrząszczem tamaryszkowym, który na tyle związał się ewolucyjnie ze swoim żywicielem, że nie odżywia się ani nie rozwija na żadnej innej niż tamaryszek roślinie. Owad ten (oraz gatunki jemu pokrewne) jest od 2001 r. stosowany przez Departament Rolnictwa Stanów Zjednoczonych do zwalczania tamaryszków uważanych za inwazyjne.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.