Winorośl kasztanowa

Winorośl kasztanowa (Tetrastigma voinierianum)

Winorośl kasztanowa to jedno z najbardziej efektownych i urodziwych pnączy. Choć główną ozdobą tej rośliny są duże, ciemnozielone liście, to jednak sławę przyniosło jej przede wszystkim olbrzymie tempo wzrostu. W naturze roczny przyrost może sięgać nawet 7 m, ale w warunkach domowych winorośl kasztanowa także potrafi osiągnąć imponujące rozmiary. Gęste ulistnienie sprawia, że gatunek ten świetnie sprawdza się w roli naturalnej osłony i rośliny okrywowej. Niestety jako pnącze tropikalne w naszym klimacie nadaje się wyłącznie do uprawy w pomieszczeniach.

Nazwa

Winorośl kasztanowa (łac. Tetrastigma voinierianum) nazywana także kasztanowym winem lub kasztanowym pnączem jest częścią rodzaju Tetrastigma (liczącego około 70 – 100 gatunków) oraz rodziny winoroślowatych (Vitaceae). Łacińska nazwa rodzaju wzięła się z języka greckiego, z połączenia dwóch słów : tetra (czyli cztery) i stigma (znamię) i nawiązuje do budowy słupka u tych roślin – posiadającego czteroczęściowe znamiona. Nazwa kasztanowa winorośl odnosi się do wyglądu rośliny, która pokojem jest zbliżona do winorośli, natomiast budową liścia przypomina kasztanowca. Nazwa gatunkowa pochodzi od nazwiska lekarza weterynarii Voiniera. Był on członkiem armii francuskiej, która okupowała Hanoi pod koniec XIX w. To właśnie on zwrócił uwagę na to niezwykłych rozmiarów pnącze i przesłał okaz do swojego rodaka – botanika Charlesa Balteta. Pierwotnie gatunek nosił nazwę Vitis voinieriana, ale w 1902r. został (przez badacza o nazwisku Gagnepain) włączony do rodzaju Tetratigma. U nas dość powszechnie używa się spolszczonej wersji nazwy łacińskiej, nazywając winorośl kasztanową tetrastigmą Voiniera lub po prostu tetrastigmą.

Występowanie

Opisywane pnącze ma swoją ojczyznę w Laosie i Wietnamie. Tam kasztanowa winorośl występuje naturalnie jako składnik tropikalnych lasów. W gorących i wilgotnych warunkach rozrasta się do znacznych rozmiarów, oplatając drzewa i inne naturalne podpory. Roślina zyskała popularność w uprawie jako gatunek ozdobny i w tym charakterze można ją spotkać w różnych rejonach świata. W strefie klimatu tropikalnego i subtropikalnego może być uprawiana w gruncie (w parkach i ogrodach), natomiast w klimacie umiarkowanym ma charakter rośliny doniczkowej.

Winorośl kasztanowa (Tetrastigma voinierianum) – kwiaty

Opis

W naturalnych warunkach winorośl kasztanowa jest okazałym pnączem o niezwykle długich pędach. Wystarczy wspomnieć, że roczny przyrost to nawet 5 – 7 m, a roślina jest wieloletnia. W przypadku uprawy doniczkowej jej rozmiary nie są aż tak imponujące, ale i tak jest to prawdziwy olbrzym na tle innych domowych pnączy. Pędy winorośli kasztanowej są giętkie i mocne, wyposażone w dość długie (do kilkunastu cm) wąsy czepne, za pomocą których roślina może się wspinać przytwierdzając się do naturalnych i sztucznych podpór. Największą ozdobą tego gatunku są liście. Mają one ciemnozieloną barwę, a ich długość dochodzi do 25 cm. Każdy liść jest złożony z 5 pojedynczych podłużnych listków, wyrastających na króciutkich ogonkach. Wierzchnia strona blaszki jest gładka i lśniąca, spodnia – czerwono-brązowa i pokryta delikatnymi włoskami. Kwiaty są niepozorne i mało efektowne. Bardzo drobne (jak na tak okazałą roślinę), żółto-zielonej barwy tworzą gęste kwiatostany w formie grona.

Zastosowanie

Winorośl kasztanowa jest wykorzystywana jako roślina ozdobna. Posadzona w gruncie pełni funkcję rośliny okrywowej. W naszym klimacie może być uprawiana wyłącznie w pojemnikach. Zdobyła pewną popularność jako roślina doniczkowa, ale w mieszkaniu nie każdy może sobie pozwolić na uprawę tak okazałego pnącza. Roślina najlepsze warunki do życia ma w obszernych szklarniach i oranżeriach ogrodów botanicznych, sprawdzi się także jako dekoracja w dużych, widnych salach i holach oraz jasnych werandach. Można z niej formować „żywe ściany działowe” na kratkach i pergolach. Uprawa tej egzotycznej rośliny z pewnością wymaga nieco wysiłku w celu zapewnienia jej odpowiednich warunków, jednak może być źródłem niemałej satysfakcji.

Winorośl kasztanowa – uprawa w domu

Stworzenie w mieszkaniu warunków właściwych dla wzrostu i rozwoju tetrastigmy nie jest łatwe. Roślina potrzebuje bowiem tego samego, co oferuje jej tropikalna puszcza – przede wszystkim wysokiej temperatury i dużej wilgotności powietrza. Ponadto trzeba dysponować odpowiednio dużą przestrzenią i solidnymi podporami, po których pnącze będzie mogło się wspinać. Stanowisko powinno być jasne, ale unikajmy bezpośredniej ekspozycji na silne słońce. Niedobór światła sprawia, że ulistnienie ulega przerzedzeniu (wydłużają się odcinki pędów między liśćmi), natomiast jego zbyt mocne działanie może spowodować zasychanie brzegów blaszki liściowej. Wskazane jest regularne przesadzanie dostosowane do tempa wzrostu rośliny. Gleba powinna być żyzna, próchnicza, a zarazem przepuszczalna (z dodatkiem kory, perlitu, drobnego żwirku lub piasku). Warto zastosować warstwę drenażu na dnie. Winorośl kasztanową należy systematycznie zasilać nawozem o zrównoważonym składzie. Robimy to przez cały rok (roślina nie przechodzi spoczynku zimowego). Podlewanie powinno być obfite. Można w tym celu posłużyć się zwykłą wodą z kranu, ponieważ winorośl kasztanowa lubi lekko zasadowy odczyn (pH 7,5). Jako pnącze z tropików tetrastigma wymaga odpowiednio wysokiej temperatury. Jeśli spadnie ona poniżej 15 °C na liściach mogą pojawić się nieestetyczne, ciemne plamy. Rozmnażać można winorośl kasztanową poprzez sadzonki uzyskane z pędów. Fragmenty niezdrewniałe ukorzeniają się raczej trudno, dlatego trzeba się liczyć z koniecznością użycia ukorzeniacza.

Winorośl kasztanowa (tetrastigma)

Ciekawostki

W tkankach winorośli kasztanowej występują specyficzne komórki wydzielnicze. Ich zadaniem jest produkcja bardzo lepkiej, białej substancji, która odkłada się w postaci drobnych grudek na spodzie liścia. Naukowcy uważają, że służy ona za pokarm dla mrówek, które w zamian oddają roślinie pewne „przysługi” chroniąc ją przed owadami zjadającymi liście. Z inną rośliną z rodzaju Tetrastigma (krewniaczką winorośli kasztanowej) – Tetrastigma rafflesiae związała swoje życie niezwykła osobliwość florystyczna bukietnica Arnolda (Rafflesia arnoldii) – właścicielka największego kwiatu świata. Jest to pasożyt, który tak ściśle zależy od swojego żywiciela, że nie posiada własnych liści, łodyg ani korzeni. Samodzielnie nie przeprowadza nawet fotosyntezy. Wszystkie składniki niezbędne do życia pobiera od tetrastigmy, wnikając swoimi tkankami do organów pnącza.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.