Malwa

Prawoślaz wysoki (Althaea rosaea)

Prawoślaz wysoki, znany powszechnie jako „malwa” jest często uprawianą w ogrodach rośliną ozdobną. Jego duże kwiaty o delikatnych płatkach odznaczają się niezwykle bogatą i różnorodną kolorystyką. Malwy znały i lubiły już nasze prababcie – rośliny często zdobiły wiejskie ogródki i rosły wokół chat i przy płotach. Również w dzisiejszych czasach, pomimo dużej konkurencji ze strony bardziej egzotycznych roślin ozdobnych, popularność malwy nie maleje. A warto wspomnieć, że oprócz walorów dekoracyjnych gatunek ma także pewne zastosowanie w medycynie tradycyjnej.

Nazwa

Łacińska nazwa prawoślazu wysokiego to Althaea rosaea. Z taką nomenklaturą można się zetknąć w dużej części (głównie starszych) źródeł. Jednak z uwagi na to, że do prawoślazu wysokiego na trwałe przylgnęła nazwa „malwa”, niektórzy botanicy postanowili wyodrębnić około 60 gatunków w osobny rodzaj malwa (Alcea) i w nim umieścić opisywaną roślinę. Zgodnie z przyjętą przez nich klasyfikacją opisywany gatunek to po polsku malwa różowa, a po łacinie Alcea rosaea. Rodzaj jest częścią rodziny ślazowatych (Malvaceae). Aktualnie obie nazwy (tzn. prawoślaz wysoki Althaea rosaea i malwa różowa Alcea rosaea) są poprawne (należy je uważać za synonimy). Warto wspomnieć, że słowem „malwa” są w Polsce potocznie określane także inne gatunki prawoślazów np. prawoślaz lekarski. W ludowym nazewnictwie prawoślaz wysoki jest znany także jako : malwa czarna, prawoślaz ogrodowy, prawoślaz różowy, topolówka wysoka, zygmarek, ślaz wysoki, szloz duży, ślaz czarna mańka, ślaz wielki czy ślaz ślepy.

Malwa różowa

Występowanie

Ojczyzną malwy różowej są najprawdopodobniej Bałkany. Jej pochodzenie nie jest do końca jasne, a określenie go utrudnia fakt, iż obecnie opisywany gatunek można spotkać wyłącznie w uprawie. Prawoślaz wysoki najlepiej czuje się w klimacie umiarkowanym. Jest popularną rośliną ogrodową, uprawianą w Europie od co najmniej kilku wieków. Może być także sadzony w krajach azjatyckich i Ameryce Północnej. Malwa to klasyczny kwiat ogrodowy, wykorzystywany na rabatach i kwietnikach, sadzony pojedynczo i jako tło dla innych, mniejszych roślin. Jest chętnie odwiedzany przez owady i kwitnie przez długi okres czasu. Wśród odmian ozdobnych każdy znajdzie coś dla siebie – kwiaty pojedyncze i pełne (w szerokiej gamie kolorów), rośliny wysokie i karłowe.

Opis

Prawoślaz wysoki jest rośliną roczną lub dwuletnią. Zgodnie z nazwą osiąga znaczące rozmiary, może bowiem dorastać nawet do 2 m wysokości. Pod ziemią wykształca gruby korzeń palowy, a nad ziemię wystają jego proste i nierozgałęzione, szorstko owłosione zielone łodygi. Z nich na długich ogonkach wyrastają dłoniastoklapowane (o 5 – 7 klapach) liście. Blaszka liściowa jest zielona, szorstka w dotyku, delikatnie owłosiona, o karbowanych brzegach. Liście (zwłaszcza dolne) są duże – ich średnica może dochodzić nawet do 30 cm. W kątach liści i na szczytach pędów zawiązują się pąki kwiatowe. Kwiaty prawoślazu wysokiego są bardzo dekoracyjne. Mają duże, delikatne płatki w różnych kolorach (gama barw jest bardzo szeroka – od białej przez żółtą, pomarańczową, czerwoną, różową aż do czarnej). Pojedynczy kwiat ma na ogół 4 – 5 cm średnicy (u odmian ozdobnych nawet 10 – 15 cm). Roślina kwitnie w miesiącach lipiec – wrzesień. Kwiaty malwy przyciągają owady, które dokonują zapylenia. W efekcie powstają owoce w formie tarczowatej, wieloczłonowej rozłupni.

Malwa kwiat

Zastosowanie

Urodę prawoślazu wysokiego doceniono już dawno temu – roślina od wieków jest uprawiana w ogrodach. Często sadzi się ją wokół domów, a dawniej malwy zdobiły przychacia i wiejskie ogródki. Wyhodowano szereg odmian ozdobnych prawoślazu wysokiego różniących się barwą kwiatów (a ilość kolorów i odcieni jest w przypadku malwy naprawdę duża). Mniej osób zna malwę różową jako roślinę leczniczą. Choć jej wykorzystanie jako zioła odeszło już praktycznie  w zapomnienie, roślina nie straciła na wartości. Warto wspomnieć, że do celów medycznych wykorzystuje się wyłącznie kwiaty odmiany kwitnącej na czarno. Zbiera się je w lipcu i sierpniu, otrzymując surowiec bogaty w śluzy, pektyny, antocyjany, glikozydy, olejek eteryczny, garbniki i sole mineralne; zawierający także hormon roślinny o działaniu estrogennym. Kwiat malwy wykazuje działanie : osłaniające, wykrztuśne i przeciwzapalne. Wyciągi z kwiatów mają właściwości regenerujące i przyspieszają gojenie (poprzez pobudzanie ziarninowania) – zastosowane zewnętrznie są pomocne w przypadku trudno gojących się ran i owrzodzeń, oparzeniach i odleżynach. Okłady nasączone naparem z kwiatów malwy łagodzą stany zapalne powiek. Wewnętrznie napar z kwiatów stosuje się w nieżytach żołądka i jelit, chorobach górnych dróg oddechowych, przewlekłym suchym kaszlu oraz suchości w gardle. Malwę zaleca się kobietom w przypadku zaburzeń miesiączkowania i w dolegliwościach związanych z okresem przekwitania. Kąpiele z dodatkiem naparu z kwiatów wykazują działanie osłaniające i przeciwzapalne oraz pomagają w przypadku drobnych zranień i uszkodzeń skóry.

Uprawa malwy różowej

Prawoślaz wysoki jest rośliną łatwą w uprawie, nie ma bowiem dużych wymagań odnośnie warunków życia. Właściwie można powiedzieć, że raz posadzona roślina poradzi sobie sama bez żadnych zabiegów pielęgnacyjnych. Co nie znaczy, że nie warto o nią trochę zadbać. Najlepiej znaleźć dla malwy miejsce słoneczne i zapewnić jej nieco przestrzeni, bowiem roślina osiąga znaczne rozmiary. Najwłaściwsza będzie żyzna, dobrze przepuszczalne gleba. W upalne dni roślinę trzeba podlewać. Od czasu do czasu można stosować nawożenie, które zasili roślinę i zapewni obfite kwitnienie. Największym zagrożeniem dla malwy różowej są choroby. Gatunek jest bardzo podatny na rdzę ślazową, która zdecydowanie oszpeca i osłabia roślinę. Co ciekawe – choroba atakuje wyłącznie liście, nie mając wpływu na kwitnienie.

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.