Wiśnia piłkowana

Wiśnia piłkowana (Prunus serrulata)

Wiśnia piłkowana, w przeciwieństwie do najbardziej znanej u nas wiśni pospolitej, jest rośliną typowo ozdobną i w naszych warunkach nie rodzi jadalnych owoców. To jednak nie umniejsza jej wartości dla ogrodnictwa. Może to potwierdzić każdy, kto widział wiśnię piłkowaną na wiosnę. Zgrabne drzewko jest wtedy dosłownie obsypane białymi lub różowymi kwiatami. Oszałamiające piękno różnych odmian tego gatunku zapada w pamięć na długo i mobilizuje do zadania sobie większego trudu w troskliwej pielęgnacji…

Nazwa

Wiśnia piłkowana należy do dużego i zróżnicowanego rodzaju Prunus. Taksonomia w jego obrębie jest dość skomplikowana, dlatego trudno oszacować  faktyczną liczbę gatunków jakie się do niego zaliczają. Znajdziemy tu bowiem nie tylko liczne gatunki i hybrydy wiśni, ale także śliwy, czereśnie czy brzoskwinie. Rodzaj jest ważną częścią dużej rodziny różowatych (Rosaceae). Łacińska nazwa opisywanego gatunku to Prunus serrulata (słówko serrulata oznacza w języku łacińskim właśnie „piłkowana” i stanowi nawiązanie do wyraźnie piłkowanych brzegów liści u tego gatunku). Roślina nosi także potoczną nazwę wiśni japońskiej.

Wiśnia piłkowana (Prunus serrulata)

Występowanie

Wiśnia japońska to (jak sama nazwa wskazuje) gatunek popularny w Japonii, aczkolwiek jako jego faktyczną ojczyznę większość źródeł podaje północne i wschodnie Chiny. Jednak uprawa wiśni piłkowanej jest najmocniej zakorzeniona w Japonii – sięga tu wielu set lat i wiąże się ściśle z tradycją znaną jako Hanami, podczas której Japończycy ucztują, odpoczywają i bawią się pod kwitnącymi drzewami wiśni. Dziko rosnącą wiśnię piłkowaną można spotkać w kilku miejscach w Azji – oprócz Chin także w Korei i Japonii. Rośnie tam w lasach – przeważnie w wąwozach i na zboczach wzniesień. Gatunek jest uprawiany w wielu krajach na świecie; w nielicznych miejscach (np. w części Ameryki Północnej) uległ naturalizacji. Wiśnię piłkowaną sadzi się również w Polsce jako drzewo ozdobne, jednak nie jest ona u nas zbyt popularna. Winą są prawdopodobnie jej dość duże wymagania. W chłodniejszych rejonach (na północnym wschodzie) drzewko może przemarzać i wymaga okrywania na zimę (dotyczy to zwłaszcza młodych egzemplarzy).

Wiśnia piłkowana odmiana ‚Kanzan’

Opis

Opisywany gatunek jest drzewem liściastym o różnym pokroju w zależności od odmiany. Pojedyncze egzemplarze dorastają do około 8 – 10 m wysokości. Pień wiśni piłkowanej pokrywa gładka, szaro – brązowa kora. Wiosną (w kwietniu – maju) jeszcze przed pojawieniem się liści roślina rozpoczyna kwitnienie. Tak, jak u innych wiśni jest ono bardzo widowiskowe, ale w przypadku tego gatunku kwiaty są naprawdę liczne i wyjątkowo dekoracyjne (zwłaszcza u odmian ozdobnych). Wyrastają na długich łodyżkach, zebrane po kilka – kilkanaście sztuk w kwiatostanach. Są białe lub bladoróżowe i w przypadku czystego gatunku pozbawione zapachu. U odmian ozdobnych mogą mieć nawet do 5 – 6 cm średnicy, a ich wygląd i wielkość są charakterystyczne dla danej odmiany. Liście wiśni piłkowanej mają długość 5 – 13 cm, jajowato – lancetowaty kształt i są osadzone na krótkich ogonkach. Wyrastają naprzemiennie. Blaszka liściowa jest błyszcząca i ma piłkowane brzegi. Owoce to małe, mięsiste pestkowce ciemnoczerwonej (prawie czarnej) barwy, o średnicy 8 – 10 mm i wyglądzie typowym dla wiśni. Wewnątrz każdego z nich znajduje się jedna pestka.

Wiśnia piłkowana ‚Kanzan’

Zastosowanie

W Azji wiśnia piłkowana jest uprawiana jako roślina ozdobna oraz źródło owoców. W Polsce nie spotkamy jej jednak w formie czystego gatunku. Rosną u nas jedynie różne odmiany ozdobne, które nie owocują bądź ich owoce nie nadają się do spożycia. Mają one natomiast szereg interesujących cech i liczne walory – różnią się pokrojem, wyglądem kwiatów czy barwą liści, zatem każdy może znaleźć coś odpowiedniego dla siebie. Dostępne w handlu formy szczepione na pniu dają ciekawy efekt małego, urokliwego drzewka i nadają się także do małych ogródków przydomowych. Wiśnia piłkowana znakomicie sprawdzi się jako element zieleni miejskiej, jest bowiem odporna na okresową suszę i nie wymaga formowania. Pięknie prezentuje się posadzona w alejach parkowych, zwłaszcza gdy obok siebie rośnie kilka egzemplarzy. Zaletą jest też fakt, iż większość odmian nie wytwarza owoców, które mogłyby zaśmiecać powierzchnię pod drzewem. Warto wiedzieć, że roślinie nie sprzyja wysokie zasolenie gleby, dlatego nie powinna być sadzona przy drodze.

Młode pędy oraz nasiona (pestki) wiśni piłkowanej zawierają glikozydy cyjanogenne, takie jak amigdalina i prunazyna.  Jeśli zostałyby spożyte, uwolnią w przewodzie pokarmowym cyjanowodór – związek zwany powszechnie kwasem pruskim. Jest to bardzo toksyczna substancja, która uniemożliwia komórkom wykorzystywanie tlenu. Objawami zatrucia są : duszności, osłabienie, dreszcze, wymioty i bóle głowy. W skrajnych przypadkach dochodzi do wystąpienia niewydolności oddechowej i śmierci. Dawka śmiertelna cyjanowodoru wynosi 1 mg/1kg masy ciała. Na szczęście tego typu zatrucia odnotowuje się bardzo rzadko. 

Uprawa wiśni piłkowanej

Kluczową sprawą jest wybór odpowiedniego stanowiska. Najlepsze będzie miejsce ciepłe, z dostateczną ilością światła, a zarazem osłonięte od wiatru. Wiśnia piłkowana nie jest w pełni mrozoodporna, dlatego potrzebuje ochrony w mroźne dni (w szczególności dotyczy to młodych egzemplarzy). Gleba powinna być żyzna i przepuszczalna, piaszczysto – gliniasta. Najlepiej o odczynie obojętnym, względnie – lekko zasadowym. Przycinania należy raczej unikać, a miejsca po cięciu dobrze zabezpieczyć, bo roślina jest podatna na zakażenia grzybicze. Choć wiśnia piłkowana dobrze znosi okresową suszę, bardzo ważne jest zapewnienie roślinie stałego dostępu do wody, dlatego podlewanie (zwłaszcza w gorące dni) powinno być jednym z priorytetowych zabiegów pielęgnacyjnych. Dobrze sprawdza się ściółkowanie przy pomocy kory, które zabezpiecza podłoże przed utratą wilgoci i ułatwia walkę z chwastami. Drzewko w miarę potrzeb może być nawożone; najlepiej sprawdzi się nawóz organiczny np. dobrej jakości kompost. Wiśnia piłkowana jest niestety rośliną dosyć delikatną i podatną na różnego rodzaju choroby i ataki szkodników owadzich.

Odmiany wiśni piłkowanej

‚Amanogawa’ – drzewka tej odmiany mają wysmukły pokrój i od 4 do 7 m wysokości, wykształcają jasnoróżowe pełne kwiaty oraz liście, których barwa zmienia się z brązowo – czerwonej na zieloną  

‚Royal Burgundy’ – odmiana otrzymana w Stanach Zjednoczonych w 1990 r., jej atutem są oryginalne i efektowne liście bordowej barwy, kontrastujące z jasnoróżowymi kwiatami

‚Kanzan’ – bardzo efektowna i popularna odmiana; drzewka są dość wysokie (do 10 m), a wiosną obsypują się delikatnymi pełnymi kwiatami o średnicy do 6 cm, które zwisają na długich szypułkach

‚Fudan-zakura’ – małe drzewka o szerokiej, parasolowatej koronie, różowych kwiatach i długim okresie kwitnienia

‚Kiku-shidare-sakura’ – odmiana o pokroju płaczącym, niedużych rozmiarów (dorastająca do około 5 m wysokości), o pięknych różowych kwiatach

Treści zawarte w serwisie roslinariusz.pl mają wyłącznie charakter informacyjny i nie mogą służyć za źródło wiedzy medycznej czy zastępować konsultacji medycznej. Redakcja odradza wykorzystywanie informacji zawartych w serwisie roslinariusz.pl w celach medycznych i nie bierze odpowiedzialności wynikającej z zastosowania tych informacji w jakimkolwiek celu.