Kiedy sadzić groch zielony? Terminy i porady ogrodnicze

Planujesz wysiać groszek zielony i nie wiesz, kiedy będzie na to najlepsza pora? Z tego tekstu dowiesz się, w jakim terminie siać groch łuskowy i cukrowy oraz jak przygotować glebę. Zobacz też, jak pielęgnować rośliny, by doczekać się słodkich, nabrzmiałych strąków pełnych zielonych kuleczek.

Kiedy sadzić groch zielony?

Najważniejszy jest moment startu. Groszek zielony, czyli groch łuskowy, lubi chłód i w przeciwieństwie do wielu warzyw lepiej znosi niską temperaturę niż wysoki upał. Dlatego wysiewa się go bardzo wcześnie, tuż po rozmarznięciu podłoża. W wielu regionach Polski dzieje się to już w marcu, w chłodniejszych rejonach czasem dopiero pod koniec miesiąca.

Groch zaczyna kiełkować, gdy ziemia osiągnie około 5°C. To wyznacznik ważniejszy niż konkretna data w kalendarzu. W praktyce oznacza to okres od początku marca do pierwszej połowy kwietnia. Późniejszy siew sprawia, że rośliny trafiają od razu na wyższe temperatury i częściej cierpią na niedobór wody.

Terminy siewu w ogrodzie

W gruncie groszek zielony sieje się możliwie wcześnie. Ziemia musi jednak rozmarznąć i lekko przeschnąć, żeby nie lepiła się do narzędzi i butów. Na ciężkich glebach ten moment przychodzi zwykle później niż na piaskach, dlatego sąsied z lekką ziemią może siać nawet dwa tygodnie przed tobą. Rośliny poradzą sobie także przy krótkich spadkach temperatury poniżej zera.

Żeby wydłużyć czas zrywania strąków, warto wysiewać groszek partiami. Ogrodnicy chętnie stosują prosty schemat: pierwsza porcja nasion na początku marca, kolejne dosiewy co 2 tygodnie aż do początku kwietnia. Dzięki temu strąki nie dojrzewają wszystkie naraz, tylko stopniowo.

Terminy siewu na balkonie

Groch cukrowy w donicach zachowuje się podobnie jak w ogrodzie. Wysiewa się go na balkonach już w marcu, najpóźniej w pierwszej połowie kwietnia. Strąki pojawiają się po około 12–16 tygodniach od siewu, a wschody często widać szybciej niż w gruncie, bo podłoże w pojemnikach szybciej się nagrzewa.

Groch cukrowy znosi przymrozki do około -5°C, więc kilka zimnych nocy mu nie zaszkodzi. Gdy zapowiadają silniejsze spadki temperatury, warto donicę osłonić kartonem, wiaderkiem lub agrowłókniną. To prosty zabieg, lecz bardzo skuteczny podczas marcowych załamań pogody.

Jak przygotować stanowisko i glebę pod groszek?

Groszek lubi słońce, ale nie znosi przewiewnych, mroźnych miejsc. Najlepsze będzie stanowisko osłonięte od wiatru i dobrze nasłonecznione. Zbyt silny wiatr łamie pędy, przesusza glebę i utrudnia lot zapylaczy, co odbija się na liczbie strąków.

Podłoże powinno być luźne i przepuszczalne, o pH w granicach 6–7,5. Zbite, gliniaste ziemie trzeba rozluźnić kompostem lub piaskiem, bo groch ma głęboki system korzeniowy i źle toleruje zastoiny wodne.

Stanowisko i płodozmian

Groch zielony należy do rodziny bobowatych. Na jego korzeniach żyją bakterie brodawkowe wiążące azot z powietrza. Po uprawie pozostaje więc żyzna ziemia, w której dobrze czują się inne warzywa, na przykład kapustne, dyniowate czy seler. To dobry przedplon, ale nie powinno się go sadzić co roku w tym samym miejscu.

Najkorzystniej wysiewać groszek w drugim lub trzecim roku po oborniku. Nie sadzi się go po innych roślinach strączkowych, jak fasola czy bób, bo wzrasta wtedy ryzyko chorób i wyczerpania tych samych składników pokarmowych. Lepiej, gdy przed nim rosły marchew, cebula, sałata albo ziemniaki.

Korzenie grochu zostawia się w glebie po zakończeniu uprawy, bo zgromadzony na nich azot działa jak naturalny nawóz dla kolejnych roślin.

Przygotowanie gleby jesienią i wiosną

Najlepsze efekty daje przygotowanie stanowiska już jesienią. Ziemię przekopuje się na głębokość około 20 cm i miesza z kompostem. Na każde 10 m² dodaje się mniej więcej 2–5 kg kompostu, w zależności od jakości gleby wyjściowej. Zimą grudki ziemi przemarzają i kruszą się, a na wiosnę łatwo je wyrównać.

Gdy zabrakło czasu jesienią, przekopanie i wzbogacenie gleby można wykonać tuż przed siewem. W ogrodach przydomowych pomaga prosty zestaw sprzętów, które ułatwiają przygotowanie podłoża i sam siew groszku:

• ręczny kultywator do rozluźnienia i spulchnienia wierzchniej warstwy ziemi,
• grabie do wyrównania powierzchni po przekopaniu,
• ręczny siewnik punktowy do równomiernego wysiewu nasion w rzędach,
• konewka z sitkiem do delikatnego zraszania po siewie.

Jak siać i sadzić groszek zielony?

Siew grochu łuskowego i cukrowego jest prosty, ale wymaga trzymania się kilku liczb. Dobrze zaplanowana rozstawa sprawia, że rośliny mają dostęp do światła, nie konkurują przesadnie o wodę i łatwo wchodzi się między rzędy podczas zbiorów.

Rozstaw i głębokość siewu

Nasiona groszku wysiewa się w rzędy oddalone od siebie o 20–30 cm. Odmiany niskie można siać gęściej, przy odstępie między rzędami około 20 cm. Wysokie odmiany wymagają większej przestrzeni i zwykle sadzi się je co 30 cm albo w układzie pasowym, na przykład dwa rzędy co 30 cm, potem przerwa 60 cm i znów dwa rzędy.

Odstęp między nasionami w rzędzie wynosi zwykle 4–5 cm. Głębokość siewu zależy od rodzaju gleby. Na glebach ciężkich nasiona umieszcza się na 2–3 cm, na lżejszych na około 4 cm. Na 10 m² potrzeba przeciętnie 200–300 g nasion, a wschody pojawiają się po 8–12 dniach, jeśli podłoże ma właściwą wilgotność.

Przy planowaniu siewu warto unikać najczęstszych błędów technicznych, które łatwo zepsują efekt całej pracy:

• sianie zbyt płytko, przez co nasiona wysychają albo wyjadają je ptaki,
• zbyt gęsty siew w rzędzie, który sprzyja chorobom grzybowym,
• ugniatanie podłoża wokół rzędów, co pogarsza napowietrzenie korzeni,
• podlewanie silnym strumieniem wody zaraz po siewie, które wypłukuje nasiona.

Groszek w donicach i skrzyniach

Na balkonie najlepiej sprawdza się groch cukrowy. Sieje się go bezpośrednio do pojemników o pojemności co najmniej 10 litrów. Donica powinna mieć otwory w dnie i podstawkę, by nadmiar wody mógł swobodnie odpłynąć. Podłoże stanowi żyzna ziemia do warzyw wymieszana z kompostem lub biohumusem.

Nasiona układa się w odległości 2–10 cm, w jednym lub dwóch rzędach wzdłuż krawędzi skrzynki, na głębokości mniej więcej 4 cm. W dużych pojemnikach da się połączyć groszek z niskimi, wczesnymi roślinami jadalnymi, jak rukola, szpinak czy sałata, które szybko dojrzeją pod zielonymi pędami grochu.

Jak pielęgnować groch po wschodach?

Pierwsze tygodnie po wschodach decydują o sile całej plantacji. Kiedy siewki mają 5–7 cm wysokości, rozpoczyna się najważniejszy okres pielęgnacji. Wtedy usuwa się chwasty, lekko obsypuje rośliny ziemią i montuje podpory przy wysokich odmianach.

Groch nie jest bardzo wymagający pokarmowo, bo azot potrafi czerpać z powietrza dzięki bakteriom brodawkowym. Zdecydowanie bardziej reaguje na brak wody i zachwaszczenie. Dlatego pielęgnacja skupia się na nawadnianiu, ochronie gleby przed wysychaniem i systematycznym odchwaszczaniu.

Podlewanie i ściółka

Groszek lubi stałą, umiarkowaną wilgotność podłoża. Najbardziej wrażliwy jest w czasie kiełkowania, kwitnienia i zawiązywania strąków. W okresach bezdeszczowych podlewa się go raz dziennie, najlepiej rano lub wieczorem. Wodę podaje się delikatnym strumieniem przy ziemi, nie po liściach, co zmniejsza ryzyko chorób grzybowych.

Dobrym sposobem na zatrzymanie wilgoci jest ściółkowanie międzyrzędzi. Może to być kompost, drobno rozdrobniona kora albo odkwaszony torf. Ściółka ogranicza parowanie, hamuje wzrost chwastów i poprawia strukturę gleby, gdy stopniowo się rozkłada.

Brak wody w czasie zawiązywania strąków szybko odbija się na plonie – strąki są krótsze, mniej nabrzmiałe i wyraźnie mniej słodkie.

Podpory i ochrona przed ptakami

Większość odmian grochu pnie się za pomocą wąsów czepnych. Wysokie rośliny, jak ‘Oregon Sugar Pod’ czy ‘Corne De Bélier’, potrzebują podpór o wysokości przynajmniej 1–1,2 m. W ogrodzie stosuje się tyczki bambusowe, siatki dla roślin pnących albo proste kratki z listewek i sznurka. Na balkonie wystarczy balustrada lub lekka, metalowa kratka.

Dojrzewające strąki to prawdziwy przysmak ptaków. Żeby nie stracić dużej części plonu, nad rzędami można rozpiąć lekką, plastikową siatkę. Na balkonach dobrze sprawdza się też cienka agrowłóknina rozwieszona na kilka dni w okresie największego zainteresowania ptaków słodkimi ziarnami.

Kiedy zbierać groszek zielony i jakie odmiany wybrać?

O momencie zbioru decyduje wygląd strąków. Powinny być nabrzmiałe, ale nadal intensywnie zielone. Zbyt długie czekanie sprawia, że nasiona twardnieją, a strąk traci soczysty kolor. Pierwsze strąki zwykle dojrzewają na dolnych częściach rośliny, więc zbiory zaczyna się właśnie od dołu.

Zielony groszek warto zbierać regularnie. Częste zrywanie pobudza rośliny do tworzenia kolejnych strąków. Słodkie nasiona najlepiej smakują świeże, ale dobrze znoszą też mrożenie. W wielu ogrodach pierwsze zbiory zaczynają się już w czerwcu, jeśli siew wykonano w marcu i pogoda sprzyjała wzrostowi.

Odmiany wczesne, średnie i późne

Wybór odmiany ma wpływ na termin zbioru, smak i wygląd roślin. Wczesne grochy, jak ‘Premium’ czy tradycyjna odmiana sześciotygodniowa, dają plon nawet około 60 dni po siewie. Średnio wczesne, takie jak ‘Iłówiecki’ czy ‘Cud Kelvedonu’, są bardzo plenne i dobrze nadają się do mrożenia.

Późniejsze odmiany, na przykład ‘Bajka’ z dużymi strąkami czy wysoka ‘Corne De Bélier’ o bardzo słodkim smaku, dają dłuższy okres zbiorów i często większe strąki. Ciekawostką jest ozdobna odmiana ‘Blauwschokker’ o fioletowych strąkach i jasnozielonych nasionach, która łączy walory jadalne z dekoracyjnymi.

Dla porządku warto zebrać w jednym miejscu przykłady popularnych typów groszku, żeby łatwiej dobrać je do swoich potrzeb kulinarnych i warunków uprawy:

• odmiany groszku cukrowego, np. Bajka, Iłówiecki, Kent, Desiree, Hetman, o jadalnych strąkach,
• odmiany grochu łuskowego, np. Cud Kelvedonu, Pegaz, Nefryt, uprawiane na same nasiona,
• odmiany ozdobno-jadalne, jak Blauwschokker z fioletowymi strąkami,
• odmiany balkonowe grochu cukrowego dorastające do około 80–100 cm, wygodne do pojemników.

Groch łuskowy a cukrowy

Różnica między groszkiem zielonym a cukrowym wynika głównie z budowy strąka. U grochu łuskowego wewnątrz znajduje się pergaminowa wyściółka, przez co jadalne są tylko młode nasiona. Strąki są włókniste i po prostu twarde. Taki groszek świetnie sprawdza się jako warzywo do zup, mrożonek i dań z samymi kulkami.

Groch cukrowy, na przykład ‘Oregon Sugar Pod’ czy Iłówiecki, ma strąki pozbawione włóknistej warstwy. Zjada się je w całości, często na surowo, jako słodką przekąskę lub dodatek do sałatek. Wybierając mieszankę dwóch typów – łuskowego i cukrowego – możesz w jednym sezonie zebrać zarówno klasyczny groszek do mrożenia, jak i delikatne, chrupiące strąki do podjadania prosto z grządki.